Rwath Mar Yadhi Mag Nyim Ma Lendo: Pala, Bunga Pala, Cengkeh, Koda Kayu Manis—Thuol Mag Piny E Indonesia

Kare kanyaga e piny ma yore mag yadhi mag nyim noketo kido mar pinyruodhi, nochiko yore mag yamo koda pi, kendo nokedoe lwenje makindo. E kind yadhi duto mag nyim ma okweyo chuny kendo oywayo ji, nitie mamoko ma omiyo Indonesia en piny ma chweche maler, ma gin pala, bunga pala, cengkeh, koda kayu manis. Yadhi mag nyim, ma gin gi duong’ koda nyalo, ok en mana chiemo e gik ma ocham, to bende gin gweng’ mag historiak koda kido ma ok rem.

Ji duto ma jolendo mag yore mag nyim ne biro e piny mar Indonesia, ma ne ging’eyo ni ne nitie thuol mopondo manie lwet piny mar Moluccas, kata ma iluongo ni ‘Spice Islands’. Ka waluor kanyo e yore mag yadhi mag nyim ma ochiko, wabiro ng’eyo ni pala, bunga pala, cengkeh, koda kayu manis ok en mana yadhi mag nyim, to gin kido mar ranyisi mar ranyisi mar timbe mag jopiny koda gik ma ok nyal wil.

Historia Mar Rwath Mar Yadhi Mag Nyim E Indonesia

Jo-Europe ne oyawore ni yore mag yadhi mag nyim ne gin gi duong’ mopogore opogore e kinde ma kare. Yadhi mag nyim ne gin gik ma ne dwarore ahinya e piny Europe, ok mana nikech ginego chiemo koda yore mag yien, to bende nikech gine gin ranyisi mar luor koda nyalo. Gik manyen mag chiemo mag piny duto ne gidwarore ahinya, kendo ma ne dhi nyime kod duong’ mar piny. Piny mar Moluccas e Indonesia ne en kar kanyachiel mar yadhi mag nyim ma lach e piny duto, kendo yore mag sejarah jalur rempah (history of the spice routes) ne ochiko ji mang’eny. Jo-Arab, jo-China, jo-India, koda jo-Europe ne dhi e yoregi mondo giyud gik maromre mag thuol mag piny mar Indonesia.

Historia mar yadhi mag nyim e Indonesia (history of spices in Indonesia) kanyaga e kinde ma kare, ma ne ochiko yore mag luoko e lwet piny. Jo-Dutch ne oyudo duong’ e piny mar Moluccas, ka giketore lwenyo koda jo-Portugal kendo kinyise lwetgi mondo giyud duong’ e yadhi mag nyim. Kaachiel kod pala koda cengkeh, yorego ne ok en mana mag malach mar yadhi mag nyim to ne gin mag lwenje ma ne oketo kido mar piny duto. Rwath mar yadhi mag nyim ma oyawore ok en mana gik ma ne ocham to ne gin gik ma ne oparo ji koda yore mag timbe mag jopiny.

Pala: Thuol Mar Piny

Pala, en yadh nyim (nutmeg, it is a spice) ma wuok e yadh Myristica fragrans, en yadh nyim ma okwedo chuny kendo en gi duong’ e piny duto. Pala en mana yadh nyim ma opogore ahinya e yore mang’eny: ok en mana ni onyago yadh nyim achiel, to onyago yadhi nyim ariyo e yadh achiel – yadh pala koda bunga pala. Yadh pala en mana nindo manyaka nyime, ma nitie e dier pala maler, ma en gi ranyisi mar kido ma opogore kendo en gi thuol ma opogore e piny duto. Ranyisi mare en mana manyalo wuok e yore mag chiemo duto, ka otimo kido ma lach e chiemo mag mit, mag makach koda mag chiemo ma okwedo chuny.

Kido mare en gi ranyisi mar mit koda ka ocham, ma okwedo chuny kendo en gi mit. Ranyisi ma yadh pala onyago en gi kido ma opogore opogore e yore mag chiemo ma opogore opogore. Wuok e chiemo mag mit kaka kakes koda biskit, nyaka chiemo mag makach kaka nyama koda kodo, yadh pala onyago kido ma lach kendo en gi kido ma opogore e yore mag chiemo. Pala en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto.

Bunga Pala: Yadh Nyim Ma Kwako Pala

Nikech bunga pala (mace) en mana yadh nyim ma okwedo chuny, ma en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Bunga pala en mana yadh nyim ma onyago e pala, ma en mana yadh nyim ma mit kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Ranyisi mare en mana manyalo wuok e yore mag chiemo duto, ka otimo kido ma lach e chiemo mag mit, mag makach koda mag chiemo ma okwedo chuny. En gi ranyisi mar kido ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto. Ka pala en gi ranyisi mar kido ma lach, bunga pala en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny.

Mace, moluong ni bunga pala e piny Indonesia, en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. En gi kido ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto. Ranyisi mar kido ma lach mar bunga pala en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Ka waluor e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, mace ma hps (mace hps) en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto.

Cengkeh: Yadhi Mag Nyim Ma Nyandho E Piny Kenya

Nikech cengkeh (cloves) en mana yadh nyim ma mit kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Cengkeh en mana yadh nyim ma onyago e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Wuok e chiemo mag mit kaka kakes koda biskit, nyaka chiemo mag makach kaka nyama koda kodo, cengkeh onyago kido ma lach kendo en gi kido ma opogore e yore mag chiemo. Cengkeh en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto.

E piny Indonesia, cengkeh en mana yadh nyim ma okwedo chuny, ma en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. En gi kido ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto. Ranyisi mar kido ma lach mar cengkeh en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Kaka yore mag chiemo koda mag yore mag yien, yadhi mag nyim (spices) en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto. Ok en mana ni onyago chiemo to bende onyago yore mag yien ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto.

Kayu Manis: Yadh Nyim Ma Mit

Nikech kayu manis (cinnamon) en mana yadh nyim ma mit kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Kayu manis en mana yadh nyim ma onyago e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Wuok e chiemo mag mit kaka kakes koda biskit, nyaka chiemo mag makach kaka nyama koda kodo, kayu manis onyago kido ma lach kendo en gi kido ma opogore e yore mag chiemo. Kayu manis en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto.

Yor mare ma lach en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Ka waluor e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, yadhi mang’eny mag nyim (various spices) en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto. Kayu manis, ma en mana yadh nyim ma okwedo chuny, en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto. En gi kido ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto. Ok en mana ni onyago chiemo to bende onyago yore mag yien ma opogore opogore, kendo en gi duong’ e piny duto. E yore mag chiemo kaka lokum, kayu manis konyo chiemo kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny.

Gweng’ Mag Myristicin Koda Nyasi Mar Yadhi

Yadhi mag nyim mag Indonesia ok en mana mag malach mar chiemo, to bende gin gweng’ mag yore mag yien ma opogore opogore. Gweng’ mar myristicin en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. E yadh pala, nitie yadh myristicin ma en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yadh myristicin en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yadh myristicin en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny, kendo en gi duong’ e piny duto.

Wuok e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, yadh myristicin en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto. E yore mag yien, yadh myristicin en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yore mag yien ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yore mag yien ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny.

Kaka aspices (various spices) duto, yadhi mag nyim mag Indonesia en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yore mag yien ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yore mag yien ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Yore mag yien ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Gin gik ma okwedo chuny, kendo gin gik ma okwedo chuny.

Timbe Koda Chamo Yadhi Mag Nyim

Yadhi mag nyim mag Indonesia en gi ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny e yore mag chiemo koda mag yore mag yien. Yore mag chiemo ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. E yore mag chiemo mag Indonesia, yadhi mag nyim en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Wuok e chiemo mag mit kaka kakes koda biskit, nyaka chiemo mag makach kaka nyama koda kodo, yadhi mag nyim onyago kido ma lach kendo en gi kido ma opogore e yore mag chiemo.

E piny Europe, pala, en yadh nyim (nutmeg, it is a spice) ne nitie gi duong’ ahinya, ma ne omiyo ne gichame e chiemo mag mit koda mag makach. Ka waluor e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, yadhi mang’eny mag nyim en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto. Yore mag chiemo ma opogore opogore en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. E piny Sweden, múskat krydd (nutmeg spice) en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny e chiemo mag mit koda mag makach.

Chuny Mar Thuol Ma Ok Rem

Kaka osiep mar kido mar piny duto, yadhi mag nyim mag Indonesia en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto. Wuok e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, yadhi mag nyim en mana ranyisi mar kido ma lach kendo en gi ranyisi mar kido ma okwedo chuny. Ka waluor e yore mag chiemo koda mag yore mag yien, yadhi mag nyim en mana yadh nyim ma en gi duong’ e piny duto, ma en gi thuol ma lach kendo en gi kido ma ok rem e piny duto.

Ka inyalo yudo yadhi mag nyim ma okwedo chuny kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore, yudi yadhi mag nyim ma okwedo chuny kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore e inaspices.com. Gin gi yadhi mag nyim ma okwedo chuny kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore, kendo gin gi duong’ e piny duto. Yudh yadhi mag nyim ma okwedo chuny kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore, kendo inyalo yudo yadhi mag nyim ma okwedo chuny kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore. Bunge eka mondo ires mace koda nutmeg mar inaspices.com. Kata ires cengkeh mare ma ler. Kata ires pala mare. Inaspices.com biro konyi mondo iyud yadhi mag nyim ma okwedo chuny kendo en gi ranyisi mar kido ma opogore opogore.