Upload images to this post to show gallery.
Дэлхийн өнцөг булан бүрийн хоолны соёл, эмчилгээний уламжлал, тэр ч байтугай далайн аялалын түүхэнд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн амтлагчууд нь зүгээр нэг гал тогооны бүтээгдэхүүн биш юм. Тэд бол үе дамжин өвлөгдөн ирсэн үнэт өв, түүхийн гэрч, эрүүл мэндийн увидас, таашаал хүртэх гол эх үүсвэр юм. Ялангуяа Индонези нь амтлагчийн дэлхийн гол өлгий нутгуудын нэг бөгөөд Мускат самар (Pala), Мускат самрын хальс (Bunga Pala), Бахуу (Cengkeh), Шанцай (Kayu Manis) зэрэг эрдэнэсүүд нь гайхамшигтай түүх, өвөрмөц үнэрийг өөртөө агуулдаг.
Хүний түүхэн дэх хамгийн чухал худалдааны замуудын нэг болох амтлагчийн замын түүх (sejarah jalur rempah) нь зүүн болон баруун соёл иргэншлийг холбосон гүүр байсан юм. Дундад зууны үед эдгээр экзотик амтлагчууд нь алт, мөнгөнөөс ч илүү үнэлэгдэж, эзэнт гүрнүүдийг бий болгож, уналтад оруулж байв. Индонезийн Малуку арал, ялангуяа “Амтлагчийн арлууд” гэгддэг газар нь Мускат самар, Бахуу зэрэг үнэт амтлагчуудын гол эх үүсвэр байлаа. Энэхүү баялаг нь Европын хүчирхэг гүрнүүдийг далай т transatlantic аялал хийж, эдгээр арлуудыг эзлэн авахын тулд хоорондоо тэмцэлдэхэд хүргэсэн юм. Үнэндээ Индонези дахь амтлагчийн түүх (sejarah rempah rempah di indonesia) нь тус улсын өнөөгийн соёл, газарзүйн байрлалд асар их нөлөө үзүүлсэн юм.
Индонезийн амтлагчууд нь зөвхөн амттан төдийгүй, эрүүл мэнд, гоо сайхан, шашны зан үйл зэрэгт ч өргөн хэрэглэгддэг байв. Тэдгээр нь үнэндээ амтлагчийн үнэт өв (pusaka rempah) гэж нэрлэгдэх бүрэн үндэстэй юм. Тэднийг хайж олоход гаргасан золиослол, аялал жуулчлалын эрсдэл, тэмцэл зэрэг нь өнөөг хүртэл үлгэр домог мэт яригддаг.
Мускат самрын мод (Myristica fragrans) нь нэг модны навчнаас хоёр өөр төрлийн амтлагч гаргаж авдгаараа онцгой юм. Энэ бол Мускат самар болон Мускат самрын хальс юм. Индонезийн эдгээр үнэт эрдэнэс нь хоолны ертөнцөд өөрийн байр суурийг эзэлсэн байдаг.
Мускат самрын жимс нь анхилуун үнэртэй шар өнгийн, чавгатай төстэй жимс юм. Энэ нь боловсрох үедээ хагарч, дотор талд нь тод улаан өнгийн торлог бүрхүүл бүхий хар хүрэн үр буюу мускат самар харагддаг. Энэ торлог бүрхүүлийг Мускат самрын хальс (Bunga Pala) гэнэ.
Мускат амтлагч (múskat krydd) нь үрийг хатааж, нунтаглан хийдэг бөгөөд харин Мускат самрын хальсыг нь тусад нь хатааж ашигладаг. Эдгээр нь амт, үнэрээрээ өөр хоорондоо ялгаатай. Мускат самар нь дулаан, чихэрлэг, бага зэрэг модон үнэртэй бол, Мускат самрын хальс нь илүү нарийхан, цэцэг шиг, бага зэрэг халуун ногоотой амттай байдаг.
Индонезийн Мускат самар (isa nutmeg) нь дэлхийн зах зээлд өндөр үнэлэгддэг бөгөөд түүний чанар, өвөрмөц амт нь хоолны мэргэжилтнүүд, амтлагчийн сонирхогчдын анхаарлыг татдаг.
Мускат самар нь олон төрлийн хоолонд, ялангуяа сүүтэй соус, амтат талх, амттан, зарим төрлийн махны хоолонд ашиглагддаг. Мөн уламжлалт анагаах ухаанд хоол боловсруулах системийг дэмжих, нойрыг сайжруулах зорилгоор хэрэглэдэг.
Мускат самарт миристицин (миристыцын) хэмээх нэгдэл агуулагддаг бөгөөд энэ нь их хэмжээгээр хэрэглэвэл сэтгэцэд нөлөөлөх шинж чанартай байдаг. Гэхдээ хоолонд хэрэглэх бага хэмжээ нь аюулгүй бөгөөд ашигтай байдаг.
Mace HPS буюу “Hand Picked Selected” гэдэг нь гар аргаар сонгогдсон, цэвэрлэсэн, өндөр чанартай Мускат самрын хальсыг хэлнэ. Энэ нь амтлагчийн чанарт асар их нөлөөлдөг бөгөөд хамгийн сайн амт, үнэрийг өгдөг. Mace HPS нь гоёмсог улбар шар-хүрэн өнгөтэй, нарийн бүтэцтэй байдаг.
Мускат самрын хальс нь мускат самартай харьцуулахад илүү зөөлөн, гэхдээ илүү төвөгтэй амттай байдаг тул цагаан соус, шөл, тахианы мах, загасны хоолонд өргөн хэрэглэгддэг. Мөн жигнэмэг, бялуу зэрэг амттан хийхэд ч тохиромжтой.
Эрүүл мэндийн хувьд Мускат самрын хальс нь антиоксидант шинж чанартай бөгөөд үрэвслийг бууруулахад тусалдаг. Эрт дээр үеэс хоол боловсруулалтыг сайжруулах, дотор муухайралтыг намдаах зорилгоор хэрэглэж ирсэн.
Бахуу (Syzygium aromaticum) нь энэ нэрнийхээ утгыг бүрэн илэрхийлдэг цэцгийн хатаасан нахиа юм. Түүний хурц, чихэрлэг, бага зэрэг халуун ногоотой үнэр нь дэлхийн өнцөг булан бүрийн гал тогоонд үнэлэгддэг. Бахуу мод нь Индонезийн Малуку арлуудаас гаралтай бөгөөд Индонези дахь амтлагчийн түүх (sejarah rempah rempah di indonesia)-ийн гол хэсгийг эзэлдэг.
Бахуу нь амтат, давсархаг хоолонд хоёуланд нь ашиглагддаг. Энэ нь махны амтлагч, карри, шөл, мөн амтат талх, жигнэмэг, алимны бялуу, халуун ундаа зэрэгт ордог. Их Британийн алдартай амттан болох “apple crumble” зэрэгт амтлагч (spices in) болж ордог. Түүнчлэн, Туркийн алдарт чихэр болох локум (lokum) зэрэг амттангуудад амт оруулахад ч хэрэглэгддэг.
Эрүүл мэндийн хувьд бахуу нь эугенол (eugenol) хэмээх хүчирхэг антиоксидант нэгдлийг агуулдаг. Энэ нь өвдөлт намдаах, үрэвслийн эсрэг, антисептик шинж чанартай тул эрт дээр үеэс шүдний өвчин, хоол боловсруулалтын асуудлыг эмчлэхэд ашиглагдаж ирсэн. Бахууны тосыг мөн массаж болон арьс арчилгаанд хэрэглэдэг.
Шанцай (Cinnamomum verum буюу Cinnamomum cassia) нь модны хатаасан холтос бөгөөд амтлагчийн ертөнцийн хамгийн алдартай, өргөн хэрэглэгддэг амтлагчууд (aspices)-ийн нэг юм. Түүний дулаан, чихэрлэг, бага зэрэг халуун ногоотой үнэр нь таныг тэр дороо тайвшруулж, тав тухтай мэдрэмж төрүүлдэг.
Индонези нь шанцайны томоохон үйлдвэрлэгчдийн нэг бөгөөд түүний чанар нь дэлхийн зах зээлд өндөр үнэлэгддэг. Шанцайг олон төрлийн хоолонд, ялангуяа амтат талх, бялуу, жигнэмэг, овъёосны каш зэрэгт өргөнөөр ашигладаг. Мөн кофе, цай, халуун шоколад зэрэг ундаанд амт оруулахдаа хэрэглэдэг. Зөвхөн амтат хоол төдийгүй, зарим төрлийн махны хоол, карри зэрэг давсархаг хоолонд ч шанцай ордог бөгөөд хоолны амтыг улам баяжуулдаг.
Шанцай нь эрүүл мэндэд олон талын ашиг тустай болох нь тогтоогдсон. Энэ нь цусан дахь сахарын хэмжээг зохицуулахад тусалдаг, антиоксидант ихтэй, үрэвслийн эсрэг үйлчилгээтэй. Мөн зүрхний эрүүл мэндийг дэмжих, холестерины түвшинг бууруулахад хувь нэмэр оруулдаг.
Өнөөдөр ч Индонези нь дэлхийн амтлагчийн зах зээлд тэргүүлэх байр суурийг эзэлсээр байна. Түүний өвөрмөц уур амьсгал, үржил шимтэй хөрс нь эдгээр үнэт ургамлуудыг ургуулахад хамгийн тохиромжтой нөхцлийг бүрдүүлдэг. Индонезийн фермерүүд үеэс үед уламжлан ирсэн аргаар амтлагчаа ургуулж, хурааж, боловсруулдаг нь бүтээгдэхүүний чанар, өвөрмөц амтыг хадгалах гол үндэс юм.
Индонезийн амтлагчууд нь зөвхөн хүнс, эм бэлдмэл төдийгүй, гоо сайхан, сүрчигний үйлдвэрлэлд ч чухал түүхий эд болдог. Тэдний гайхамшигтай үнэр, өвөрмөц амт нь дэлхийн өнцөг булан бүрийн хүмүүсийн амьдралыг баяжуулсаар байна.
Индонезийн амтлагчуудын нууцлаг, баялаг түүх, гайхалтай амт, эрүүл мэндэд үзүүлэх ашиг тусыг та бид өнөөдөр ч мэдэрч байна. Тэднийг танин мэдэх нь зөвхөн гал тогооны ур чадварыг дээшлүүлэхээс гадна дэлхийн соёлын өвийг ойлгох нэг алхам юм.
Та Индонезийн амтлагчийн гайхамшигт ертөнцөөр аялахыг хүсвэл, жинхэнэ, өндөр чанартай бүтээгдэхүүнийг сонгох нь чухал. inaspices.com нь Индонезийн хамгийн шилдэг амтлагчуудыг танд хүргэх үүрэгтэй. Манай вэбсайтаар зочилж, чанартай Мускат самар, Мускат самрын хальс, Бахуу, Шанцай болон бусад олон төрлийн амтлагчуудыг та сонирхоорой.
inaspices.com-ын бүтээгдэхүүнүүд нь таны хоолны урлагийг шинэ түвшинд гаргаж, эрүүл мэндэд тань эерэгээр нөлөөлөх болно. Амтлагчийн гайхамшгийг өөрийн амьдралдаа нэвтрүүлээрэй!