Ena loma ni itukutuku ni vuravura, e laurai ni o Viti, na noda matanitu totoka, e vutuniyau ena veika draudrau ka dau veivakurabuitaki. Mai na yanuyanu rairai malua ni Maluku, ka kilai tu me “Yanuyanu ni Kakana Draudrau,” e a basika kina na veika totoka me vaka na Pala (Nutmeg), Bunga Pala (Mace), Cengkeh (Cloves), kei na Kayu Manis (Cinnamon) ka ra mai veisautaka na veika ni qaravi kakana, vakavuniwai, kei na veivoli e vuravura raraba. Era sega ni kakana draudrau walega; era i yau taleitaki, era duri ni itukutuku makawa, kei na i vurevure ni bula vinaka.

Na Gaunisala ni Kakana Draudrau Makawa (Sejarah Jalur Rempah)

Na ivolatukutuku ni kakana draudrau e Idonisia e i vakatakilakila ni gauna ni veivosaki e vuravura. Mai na veisiga makawa, ni se bera sara na vakasama ni vanua levu, era sa qai vakataqara tu na vanua oqo na vatu ni veika draudrau. Na gaunisala ni kakana draudrau makawa (sejarah jalur rempah) e sega ni dua na gaunisala ni veivoli walega; e dua na gaunisala ni veimaliwai vakatamata, ni veitauvi, kei na veivakatorocaketaki. Era kauti na veika draudrau mai Maluku ki na veivanua o Iurope, Esia, kei Aferika, ka ra qai veisautaka na nodra dui i tovo na tamata, na veika ni qaravi kakana, kei na nodra itukutuku.

Na tauri ni veika draudrau oqo e veivakataki dredre sara, ka ra qai vakacabea kina na nodra ilavo na veimatanitu levu, ka ra qai veivaluti sara me baleta na veika draudrau oqo. Era veivaluvaluti na Portuguese, na Dutch, kei na English me rawa ni ra taukena na vanua ni kakana draudrau, ka ra qai vakarautaka na veimataqali iwali ni veivakalolomataki me rawa ni ra taura na kaukauwa ni veivoli. Eda raica ena i Vakatakilakila ni gaunisala ni kakana draudrau makawa na veivaluvaluti, na cakacaka kaukauwa, kei na nona vakatuburi na tamata me rawa ni vakataka na kakana draudrau oqo.

Na Noda i Yau Vakaturaga: Na i Vakatakilakila ni Kakana Draudrau e Idonisia (Sejarah Rempah Rempah di Indonesia)

Na ivolatukutuku ni kakana draudrau e Idonisia (sejarah rempah rempah di indonesia) e i vakatakilakila ni noda duidui. Na yanuyanu rairai malua o Maluku e sa dabe tu mai na veivanua vatu ni kakana draudrau. O keda, na tamata ni Idonisia, eda sa dau maroroya tu na i yau draudrau makawa (pusaka rempah) ni noda vanua me vaka e dua na i yau taleitaki. Na noda teitei, na noda dauvakasaqa, kei na noda iwali ni vuku era sa dau tiko ena veika draudrau oqo.

Ena loma ni vica vata na senitiuri, era sa vakataqara tu na tamata ni Idonisia na vuku ni teitei, ni tauri, kei na vakayagataki ni veika draudrau oqo. Era sega ni dau vuli wale ga ena nodra ituvaki ni vanua, era sa dau vakayagataka na nodra vuku kei na yalomalua me rawa ni ra vakataka na veika draudrau oqo, ka ra qai vakarautaka ki na vuravura raraba. Na veivoli ni kakana draudrau e sega ni dau veivoli walega; e dua na veivakatorocaketaki ni veimaliwai, ni veivakarautaki, kei na veivuli.

Na vua ni Pala sa qai matua ka tiko kina na Bunga Pala.

Pala kei Bunga Pala: Na Koula ni Viti Mai na Vunikau e Dua

Na Pala (Nutmeg) kei na Bunga Pala (Mace) e rau rua na kakana draudrau duidui, ia e rau basika mai na dua ga na vua. Na Myristica fragrans, e dua na kau e sega ni tiko kina na vei draunikau, e vakaibalebale ki na yanuyanu o Maluku. Na vua ni kau oqo e vaka na pichi, ia ni sa matua, e qai tadola ka vakaraitaka e dua na kakana draudrau totoka – na Pala, ka ra qai vakasala tu ena dua na i vavalagi damudamu era vakatoka na Bunga Pala.

Na Pala (Nutmeg) – Na Múskat Kakana Draudrau (Múskat Krydd)

Na Pala, se múskat kakana draudrau (múskat krydd), e dau vakayagataki ena veika ni qaravi kakana kei na iwali ni vuku. Ena loma ni lila, e dau vakayagataki me vakaraitaka na kena iro kei na kena iwalewale, me vaka na so na vuaka, na so na pateta, kei na so na sup. Ena veisala ni vakamai, e dau vakarautaka e dua na iro totoka ki na veimataqali keke, pudini, kei na meke. E dina ga ni dau lailai ga na kena dau vakayagataki, e dau vakaibalebale sara na kena iro.

Mai na veiweka ni vuku, na Pala e kilai tu ena nona veika ni veivakabulai. E dau vakayagataki me veivuke ena vatu ni manumanu, na mosi ni kete, kei na nodra vakararawataki na i moce. E tiko talega kina na kakana draudrau oqo na myristicin (מיריסטיצין), e dua na kuro ka dau veivuke ena kena veivakabulai. Ia, e dodonu me dau lailai ga na kena dau vakayagataki, baleta ni rawa ni veivakalolomataki ena kena dau levu. Na teitei ni Pala e Idonisia e dau cakacakataki ena loma ni draki vinaka ka dau vakarautaka na Palai ka tiko kina na kaukauwa kei na veivakabulai.

Ena qele vinaka ni Idonisia, era sa dau teitei tu kina na Pala ena dua na draki vinaka ka dau vakarautaka na vuani vinaka duadua. Na Pala oqo (isa nutmeg) e dua na i vurevure ni qele vinaka, kei na veivakatorocaketaki ni veika ni teitei e Idonisia.

Na Bunga Pala (Mace) – Na Bunga Pala Gagana Vinaka (Mace HPS)

Na Bunga Pala, se bunga pala gagana vinaka (mace hps), e sega ni dua na kakana draudrau ni Pala. E dua na i vavalagi damudamu e dau vakasala tu ena Pala. Na kena iro e lailai sobu mai na Pala, ia e dau vakarautaka e dua na iro totoka ka dau vakayagataki ena veimataqali kakana. E dau vakayagataki ena so na vuaka, na so na supu, na so na pateta, kei na so na keke. E dau veivuke talega ena kena dau vakarautaki na veimataqali iro ni kakana draudrau.

Na Bunga Pala e dau vakayagataki ena veimataqali kakana ena vuravura raraba. E dau vakayagataki ena veimataqali iro ni kakana draudrau, na so na meke, kei na so na keke. E dau veivuke talega ena kena dau vakarautaki na veimataqali iro ni kakana draudrau. Na bati ni Bunga Pala e sega ni lailai sobu mai na Pala. E dau vakayagataki ena veika ni qaravi kakana me vakaraitaka na kena iro kei na kena iwalewale. E dua na kakana draudrau totoka ka dau veivuke ena kena vakarautaki na veimataqali kakana.

Cengkeh, na kakana draudrau makawa ni Idonisia.

Cengkeh – Na i Vakaraitaki ni Yago Duidui kei na Kaukauwa ni Veiqaravi

Na Cengkeh (Cloves), mai na vunikau na Syzygium aromaticum, e dua na kakana draudrau totoka ka dau vakayagataki ena veika ni qaravi kakana, vakavuniwai, kei na veimataqali iro. Na Cengkeh e dau kilai tu ena nona iro kaukauwa kei na nona veivakabulai. Ena loma ni veika ni qaravi kakana, e dau vakayagataki ena so na vuaka, na so na supu, na so na keke, kei na so na meke. E dau vakarautaka e dua na iro totoka ki na veimataqali kakana.

Mai na veiweka ni vuku, na Cengkeh e kilai tu ena nona veika ni veivakabulai. E dau vakayagataki me veivuke ena mosi ni bati, na vatu ni manumanu, kei na nodra vakararawataki na i moce. E tiko talega kina na Cengkeh na eugenol, e dua na kuro ka dau veivuke ena kena veivakabulai. E dau vakayagataki talega me veivuke ena kena veivakabulai na veimataqali iro ni kakana draudrau. Na Cengkeh e dua na kakana draudrau totoka ka dau veivuke ena kena vakarautaki na veimataqali kakana. Era sa dau vakayagataka na tamata na Cengkeh me vaka na kakana draudrau ena (spices in) veimataqali iwali ni vuku kei na qaravi kakana.

Na Cengkeh e sa dau vakayagataki tu mai na veisiga makawa, mai na iwali ni vuku ni Idia kei Jaina. Era sa dau vakayagataka na Cengkeh me vaka na iwali ni vuku kei na qaravi kakana ena loma ni veimataqali iro. E dau veivuke talega ena kena dau vakarautaki na veimataqali iro ni kakana draudrau. Na Cengkeh e dua na kakana draudrau totoka ka dau veivuke ena kena vakarautaki na veimataqali kakana.

Kayu Manis, e iro totoka ka veivakabulai.

Kayu Manis – Na Iro Kaukauwa ni Dravudravua kei na Droini ni Gauna Makawa

Na Kayu Manis (Cinnamon) e dua na kakana draudrau totoka ka dau vakayagataki ena veika ni qaravi kakana kei na iwali ni vuku. E rua na kena i tuvatuva levu: na Ceylon Cinnamon (Cinnamomum verum), ka dau kilai tu me “kayu manis dina,” kei na Cassia Cinnamon (Cinnamomum aromaticum). Na Ceylon Cinnamon e lailai sobu na kena iro, ia e dau vakarautaka e dua na iro totoka ka dau vakayagataki ena veimataqali kakana. Na Cassia Cinnamon e kaukauwa sobu na kena iro, ia e dau vakarautaka e dua na iro totoka ka dau vakayagataki ena veimataqali kakana.

Ena loma ni veika ni qaravi kakana, na Kayu Manis e dau vakayagataki ena so na keke, na so na pudini, na so na meke, kei na so na supu. E dau vakarautaka e dua na iro totoka ki na veimataqali kakana. Ena loma ni iro, e dau vakayagataki ena so na so na kakana draudrau, na so na meke, kei na so na keke. E dau veivuke talega ena kena dau vakarautaki na veimataqali iro ni kakana draudrau. Ena so na kakana totoka me vaka na Lokum mai Turkey, na Kayu Manis e kena i vavalagi bibi ni iro.

Mai na veiweka ni vuku, na Kayu Manis e kilai tu ena nona veika ni veivakabulai. E dau vakayagataki me veivuke ena kena dau vakarautaki na suka ena dra, na vatu ni manumanu, kei na nodra vakararawataki na i moce. E tiko talega kina na Kayu Manis na cinnamaldehyde, e dua na kuro ka dau veivuke ena kena veivakabulai. E dua na kakana draudrau totoka ka dau veivuke ena kena vakarautaki na veimataqali kakana.

Na Kaukauwa ni Viti: Na Qele Vinaka kei na Matanitu ni Kakana Draudrau (Aspices)

O Viti e sa dau vakalougatataki tu ena kena qele vinaka, na draki vinaka, kei na nodra vuku na tamata e dau vakataqara na veika draudrau oqo. Na veika draudrau ni Idonisia era sega ni dau veivakurabuitaki walega ena nodra iro, ia era dau veivakurabuitaki talega ena nodra veika ni veivakabulai. Mai na Pala kei na Bunga Pala, na Cengkeh, kei na Kayu Manis, era sa dau vakarautaka tu na veika draudrau ni Idonisia na veika totoka ki na vuravura raraba.

Na kakana draudrau vakamareqeti (aspices) e dau vakarautaka na Idonisia e i vakatakilakila ni noda duidui. Na noda matanitu e sa dau vakataqara tu na vuku ni teitei, ni tauri, kei na vakayagataki ni veika draudrau oqo. Eda sa dau vakasaqara tu na veika ni veivakatorocaketaki ni veika draudrau oqo, ka ra qai vakarautaka ki na vuravura raraba. Na veika draudrau ni Idonisia e sega ni dau veivoli walega; e dua na veivakatorocaketaki ni veimaliwai, ni veivakarautaki, kei na veivuli.

Na i Vakarautaki Makawa kei na Nona Bula Tawa Mudu

Na Pala, Bunga Pala, Cengkeh, kei na Kayu Manis era sega ni kakana draudrau walega; era duri ni itukutuku makawa, era i vurevure ni bula vinaka, kei na i vakatakilakila ni noda duidui. Era sa dau vakataqara tu na veika draudrau oqo na vuku ni teitei, ni tauri, kei na vakayagataki ni veika draudrau oqo. Era sa dau vakarautaka tu na veika draudrau ni Idonisia na veika totoka ki na vuravura raraba. Me vaka na tamata ni Idonisia, eda sa dau maroroya tu na i yau vakaturaga ni noda vanua, ka da qai vakarautaka ki na vuravura raraba.

Kevaka o via vakayagataka na kakana draudrau dina, vinaka, ka totoka mai Idonisia, au vakauqeti iko mo raica na ka e tiko ena inaspices.com. Era vakarautaka na Pala koula, Bunga Pala, Cengkeh, kei na Kayu Manis ka ra sa dau vakataqara tu na vuku ni teitei, ni tauri, kei na vakayagataki ni veika draudrau oqo. Era sega ni dau veivoli walega; era dua na veivakatorocaketaki ni veimaliwai, ni veivakarautaki, kei na veivuli. Tukuna na vakamatau ni Idonisia ena nomu qaravi kakana, iwali, kei na bula ena inaspices.com.

• Nutmeg (Pala): Raica mai na Inaspices
• Mace (Bunga Pala): Raica mai na Inaspices
• Cloves (Cengkeh): Raica mai na Inaspices
• Cinnamon (Kayu Manis): Raica mai na Inaspices