Dunia kɔnɔ, jɔlenw ka dɔgɔya minnu bɛ baara kɛ ni u ye ka fɛnw nɛmɛnɛ ka tɛmɛn kunu, olu ye remanw ye. U bɛ nafa don dumuni ni fɛn wɛrɛw cɛ. Indoneziya, diɲɛ ka dumuni jɔnjɔn yɔrɔ dɔ, bɛ se ka kɔrɔnfɛla remanw minnu ka bon kosɛbɛ u ka tariku ni u ka nafa la, olu dɔw di. Nin baro in na, an bɛna taama kɛ ka kɔrɔnfɛla remanw nafa ni tariku baro, fɔlɔfɔlɔ Pala (Nutmeg), Bunga Pala (Mace), Cɛnkɛ (Cloves), ni Kayu Manis (Cinnamon) ka taama sira dɔ Indoneziya ka jamana kɔnɔ.

Ramanw ka Taama Sira Tariku: Kɔrɔnfɛla ni Tlebi ka Laɲini

Sani ka tɛmɛn kɔrɔ, remanw tun ye fɛn walawala ye. U tun ye wari ye, fɛn fanga ye, ani dumuni nɛmɛnɛbaga dɔ ye. U tun ka bon fanga la, n’o cɛ ye kɛrɛnkɛrɛnnenya ye. Ramanw ka taama sira tariku, o tun ye taama sira ye min bɛ kɛ ka fɛnw ta ka bɔ kɔrɔnfɛla ka don Tlebi la, o tun ye kɔrɔnfɛla ka remanw minnu ka bon kosɛbɛ, olu ye minnu ka bon kosɛbɛ, olu bɔra Indoneziya yɔrɔw la. O yɔrɔw tun ye Maluku, minnu bɛ wele ko “Ramanw ka Duw”.

Kɔrɔnfɛla ka kɔrɔnfɛla marifaw, fɔlɔfɔlɔ Portigali, o kɔfɛ Olland, o kɔfɛ Angletɛri, olu bɛɛ ka bin kɔnɔ ka taama kɛ ka taa ka jamana inw dɔgɔn, k’u bolo ka remanw bila u bolo. Nin baro in bɛɛ tun ye fanga ni nali ka baro ye, min bɛ remanw ka nafa yira ka tɛmɛn fɛn bɛɛ kan. Nin remanw tun ye remanw ka hadamadenya ye, min bɛ fanga la ka bɔ a ka yɔrɔ la Indoneziya.

Indonezi: Ramanw ka Hadamadenya Tilawalen

Indoneziya, a ka jɔlenw ka bonya ni a ka fɛnw caman, a ye yɔrɔ yɛrɛyɛrɛ ye min bɛ se ka remanw inw jira. Yɔrɔ minnu ka bon kosɛbɛ, olu ye Maluku ni Sumatra ka mara dɔw ye. Ramanw ka tariku Indonezi la, o ye tariku ye min bɛ fɔ k’a bɔ fɔlɔfɔlɔ la ka se ka a sen don dunankunkan na. Fɔlɔfɔlɔ, remanw tun ye fɛn kɛrɛnkɛrɛnnen ye min bɛ baara kɛ ni u ye ka mɔgɔw janto, ka dumuni nɛmɛnɛ, ani ka dɔnkiliw kɛ. Nin yɔrɔ in, a ye diɲɛ ka remanw ka taama sira jɔyɔrɔ bonya.

Pala ni Bunga Pala: Walawala Remanw

A bɛ bɔ Banda ka duw la Maluku kɔnɔ, Pala (Nutmeg) ni Bunga Pala (Mace) ye remanw ye minnu ka diɲɛ kɔrɔnfɛla mara tariku sɛbɛn. U tun ka nafa kosɛbɛ waati dɔ kɔnɔ, ani u tun bɛ se ka wari bonya kosɛbɛ. A bɛ fɔ ko wari tun bɛ se ka kɛ ka dugu dɔ dɔn. O bɛɛ la, Hollanne, a ka bin kɔnɔ, a ye fanga minɛ ka Pala ni Bunga Pala ka taama sira bila a bolo. O ye kunfɛ kanpaɲi dɔ ye min ka bon kosɛbɛ, n’o ye “Vereenigde Oostindische Compagnie” (VOC) ye, o tun ye ka kɛlɛ kɛ ka Banda ka duw minɛ ani ka mɔgɔw kɛlɛ ka tugu u kɔ.

Pala, a ka niw ni a ka nɛmɛnɛ. Bunga Pala, a ka ɲɔgɔnnenya ni a ka nɛmɛnɛ min bɛɛ kɛrɛnkɛrɛnnen. Nin fɛnw in tun ye fɛn walawala ye. Bunga Pala, o ye reman ye min bɛ bɔ Pala ka jinɛ fɛ. A ka nɛmɛnɛ bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ ka tɛmɛn Pala kan. A bɛ wele ko bunga pala HPS, o ye grade ye min bɛ kɛ ka a ka bonya yira. O bɛ kɛ ka a ka ɲiɲɛ ni a ka nɛmɛnɛ yira.

Pala, a tun ye fɛn walawala ye diɲɛ kɔnɔ. Fɔlɔfɔlɔ, a tun bɛ baara kɛ ka mɔgɔw janto. A ka nɛmɛnɛ, o bɛ wele ko múskat krydd (nutmeg spice) diɲɛ ka jamana caman na. Pala bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ, ani a bɛ baara kɛ ka kɔgɔya kɛ. Pala kɔnɔ, fɛn dɔ bɛɛ bɛ min bɛ wele ko miristisin, o ye fɛn ye min bɛ se ka mɔgɔw yɛrɛ ka hakili ɲɛ. Nka, o fɛn in bɛ baara kɛ ka mɔgɔw janto waati dɔ kɔnɔ.

Indoneziya ye Pala ka duɲa ye. O bɛ fɔ ko Indonezi Pala ye diɲɛ ka Pala min ka bonya kosɛbɛ. A bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ ka bɔ a ka yɔrɔ la ka don diɲɛ kɔnɔ. Pala ni Bunga Pala, olu ye remanw ye minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ. U ye fɛn ye min bɛ baara kɛ ka fɛnw nɛmɛnɛ. U ye fɛn ye min bɛ baara kɛ ka mɔgɔw janto. U ye fɛn ye min bɛ baara kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ.

Gambar buah pala yang terlihat sudah terbelah sehingga terlihat biji dan bunga pala.

Cɛnkɛ ni Kayu Manis: Fɛnɲɛnɛmankaw Remanw

Cɛnkɛ (Cloves), o ye reman ye min bɛ bɔ Maluku ka duw la, fɔlɔfɔlɔ Ternate ni Tidore. O tun ye fɛn walawala ye min bɛ se ka dumuniw nɛmɛnɛ. A tun ye fɛn ye min bɛ se ka dumuniw kɔgɔya. A tun ye fɛn ye min bɛ se ka mɔgɔw janto. A tun bɛ baara kɛ ka dumuniw kɔgɔya ka bɔ waati kɔrɔnfɛla la, fɔlɔfɔlɔ Cine ni Roma ka maraw kɔnɔ.

Kayu Manis (Cinnamon), a ye reman ye min ka tariku ka bon kosɛbɛ. A tun bɛ baara kɛ ka fɛnw nɛmɛnɛ ka bɔ Misira ka waati kɔrɔnfɛla la. A tun bɛ baara kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. A tun bɛ baara kɛ ka mɔgɔw janto. A ka nɛmɛnɛ bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ, ka kɛ ka kɔgɔya kɛ, ani ka kɛ ka mɔgɔw janto. Kayu Manis, a ka fɔlɔfɔlɔ yɔrɔ ye Srilanka ye, nka Indoneziya ka Kayu Manis, o ye fɛn walawala ye min bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. O bɛ baara kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ ka bɔ a ka yɔrɔ la ka don diɲɛ kɔnɔ. Nin remanw in bɛɛ ka taama sira ka bon kosɛbɛ, ani u bɛ se ka dumuniw nɛmɛnɛ ka tɛmɛn fɛn bɛɛ kan.

Cɛnkɛ ni Kayu Manis, olu ye fɛn ye min bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ ka bɔ dumuni minnu ka di la ka se dumuni minnu ka tiɲɛ. U bɛ baara kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ ka bɔ dumuni minnu ka di la ka se dumuni minnu ka tiɲɛ. O bɛɛ la, lokum, o ye Turkisi ka dumuni ye min ka di, o bɛ se ka kɛ ka Kayu Manis ni Cɛnkɛ kɛ ka a nɛmɛnɛ. Nin fɛnw in bɛɛ ka taama sira ka bon kosɛbɛ, ani u bɛ se ka dumuniw nɛmɛnɛ ka tɛmɛn fɛn bɛɛ kan.

Gambar kulit kayu manis kering siap dipakai beserta dengan kayu manis bubuk.

Ramanw ka Danfara ni Maana

Ramanw, fɔlɔfɔlɔ Pala, Bunga Pala, Cɛnkɛ, ni Kayu Manis, olu ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ tariku sɛbɛn. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka mɔgɔw janto. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka fɛnw kɔgɔya. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dɔnkiliw kɛ.

U ka danfara bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. U ka maana bɛ kɛ ka dumuniw kɔgɔya. U ka maana bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. U ka maana bɛ kɛ ka dumuniw kɔgɔya. U ka maana bɛ kɛ ka mɔgɔw janto. U ka maana bɛ kɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. O bɛɛ la, aspices (remanw) inw ka bon kosɛbɛ.

Indonezi ka Ramanw: Dunankunkan na Jiginni

Indoneziya ka remanw ka tariku, o ye tariku ye min bɛ fɔ ka bɔ kɔrɔnfɛla la ka se ka a sen don dunankunkan na. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka mɔgɔw janto. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka fɛnw kɔgɔya. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dɔnkiliw kɛ.

Ka bɔ a ka yɔrɔ la ka se ka a sen don dunankunkan na, Indoneziya ka remanw ka taama sira, o ye taama sira ye min ka bon kosɛbɛ. A ye taama sira ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka tariku sɛbɛn. A ye taama sira ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. A ye taama sira ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka mɔgɔw janto. A ye taama sira ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka fɛnw kɔgɔya. A ye taama sira ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dɔnkiliw kɛ.

Nin remanw in ka hadamadenya, o bɛ kɛ ka diɲɛ ka fɛnw nɛmɛnɛ ka tɛmɛn fɛn bɛɛ kan. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dumuniw nɛmɛnɛ. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka mɔgɔw janto. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka fɛnw kɔgɔya. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka dɔnkiliw kɛ. U ye fɛn ye min bɛ kɛ ka diɲɛ ka fɛnw nɛmɛnɛ ka tɛmɛn fɛn bɛɛ kan.

Indoneziya ka Ramanw Minnu ka Bonyaba: I ka Fɛn Minnu Bɛɛ Nafo ka Minɛ

I bɛ n’i jija ka Pala, Bunga Pala, Cɛnkɛ, ni Kayu Manis minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu minɛ i bolo wa? Walima i bɛ n’i jija ka Indonezi Pala koɲuman jira i bolo wa? Inaspices.com ye i ka yɔrɔ ye ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo. A bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu bɔ Indoneziya ka yɔrɔw la. U bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo. U bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu minɛ i bolo.

Ka bɔ bunga pala HPS la, ka se ka Pala ni Cɛnkɛ ni Kayu Manis minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo, Inaspices.com bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo. U bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu bɔ Indoneziya ka yɔrɔw la. U bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo. U bɛ kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu minɛ i bolo.

I ka taama sira ka kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu minɛ i bolo. I ka taama sira ka kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu bɔ Indoneziya ka yɔrɔw la. I ka taama sira ka kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo. I ka taama sira ka kɛ ka remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu minɛ i bolo.

Inaspices.com bɛ remanw minnu ka bonya ni tariku ka bon kosɛbɛ, olu jira i bolo.