Upload images to this post to show gallery.
Frá ævafornum tímum hafa menn þráð eignir Austurlanda, sérstaklega þau krydd er vaxa á heitum löndum. Þessi krydd, sem í dag eru hversdagsleg á mörgum heimilum, voru eitt sinn verðmætari en gull, eldsneyti stórvelda og uppspretta stríða. Í hjarta þessa alls lágu eyjar Indónesíu, heimili dýrmætasta kryddsins. Fylgdu oss á ferð um tíma, til að skilja arfr kryddsins, sögur af múskati, blómi múskats, cengkeh og kanil, og hvernig þau mótuðu heiminn sem vér þekkjum í dag.
Sögur kryddsleiðar, þessar fornu og miklu siglingaleiðir, eru þræddar gulli og blóði, lofsöngvum og harmkvælum. Hafa þau, sögur krydds í Indónesíu, ekki síður mótað menningu og efnahag þessarar miklu eyjaþjóðar. Í fornum ritum Kína, Indlands og Mið-Austurlanda er oft getið um furðuleg krydd frá fjarlægum löndum, sem ferðuðust langar leiðir til að auðga bragð og líf manna.
Múskat og blóm múskats (mace) eru einhver dæmi um þessar furðulegu gjafir. Þau voru eingöngu fáanleg frá Bandaeyjum, litlum eyjaklasa í Molukkaeyjum Indónesíu. Þessi staðreynd gerði þau ótrúlega eftirsóknarverð og dýr. Evrópskir kaupmenn, sem heyrðu sögur af ríkidæmi austursins, lögðu sig í lífshættu á að sigla um ókunnug höf til að finna upptök þessara fjársjóða. Þessi leit leiddi ekki aðeins til landafunda heldur einnig til harðra stríða um yfirráð yfir kryddversluninni.
Enginn staður á jörðu ber sterkari vitnisburð um mátt kryddsins en Indónesía. Molukkaeyjar, oft kallaðar Kryddeyjar, voru heimili tveggja merkilegasta krydds heims: múskats (pala) og cengkeh (negull). Múskat, Myristica fragrans, gefur okkur tvö krydd: múskat krydd, sjálfan fræið, og blóm múskats, þessa viðkvæmu rauðu himnu sem umlykur fræið.
Í langan tíma var tilvist þessara trjáa leyndarmál, verndað af staðbundnum eyjaskeggjum. Þegar Evrópumenn komu loksins, um aldamótin 1500, fundu þeir ótrúlegt ríkidæmi og lögðu allt í sölurnar til að ná stjórn á versluninni. Hollendingar, sem voru einna grimmastir í þessari leit, náðu einokun á Bandaeyjum og gerðu allt til að halda verði múskats og blóms múskats háu á evrópskum mörkuðum. Sögurnar af þessum tíma eru fullar af hugrekki, græðgi og ofbeldi, þegar þjóðir börðust um yfirráð yfir sann múskat og cengkeh.
Cengkeh (Syzygium aromaticum) á einnig langa og merkilega sögu. Upprunnið á Molukkaeyjum, eins og múskatið, hefur það verið notað í Asíu í þúsundir ára, ekki aðeins sem krydd heldur einnig í læknisfræði og sem ilmefni. Fyrstu heimildir um cengkeh eru frá Kína um 200 f.Kr., þar sem keisarar kröfðust þess að embættismenn tyggðu cengkeh til að hressa andardráttinn áður en þeir ávörpuðu keisara.
Kanill (Cinnamomum verum) hefur aðra sögu en er ekki síður áhrifamikill. Þótt hann sé ekki upprunninn í Indónesíu, hefur kanill einnig verið mikilvægt krydd í sögu heimsverslunarinnar, oft verslað samhliða indónesísku kryddi. Hann á rætur sínar að rekja til Sri Lanka, en tegundir hans vaxa víða um Suðaustur-Asíu, þar á meðal í Indónesíu. Kanill var einnig ótrúlega verðmætur í fornu Egyptalandi, notaður í balsamanir, og í Rómverska heimsveldinu sem lúxusvara.
Sagan segir að Arabar hafi haldið upptökum kanilsins leyndum í aldaraðir, spunnið villandi sögur um stórfenglega fugla sem byggðu hreiður úr kanilstöngum á fjarlægum, hættulegum stöðum. Þessi ráðgáta jók aðeins á eftirspurn og verð. Kanill, með sínum sæta og hlýja ilm, var og er enn eitt vinsælasta krydd í heimi, ómissandi í bæði matargerð og lyfjafræði.
Fyrir utan smekk og sögulegt gildi hafa kryddin alltaf verið verðlögð fyrir heilsubætandi eiginleika sína. Fornar menningarheildir notuðu múskat, blóm múskats, cengkeh og kanil í hefðbundnum lækningum til að meðhöndla ýmsa kvilla, oft án þess að skilja vísindin á bakvið eiginleikana.
Múskat er þekkt fyrir sinn einstaka, hlýja og sæta bragð, en það hefur einnig heilsufarslegan ávinning. Það inniheldur myristicin efnið, sem er náttúrulegt lífrænt efnasamband. Þetta efnasamband gefur múskati ekki aðeins einkennandi ilm heldur hefur það einnig verið rannsakað fyrir hugsanlega taugavirkni og andoxunareiginleika. Í hefðbundinni læknisfræði var múskat notað til að meðhöndla meltingartruflanir, svefnleysi og jafnvel sem efnishyggjulyf í litlum skömmtum.
Hins vegar er mikilvægt að muna að myristicin getur verið eitrað í stórum skömmtum. Þess vegna ætti múskat alltaf að nota í hófi, sérstaklega í matreiðslu. Þrátt fyrir þetta hafa rannsóknir sýnt að í venjulegum skömmtum getur múskat krydd stuðlað að vellíðan.
Ekki aðeins múskat, heldur allr krydd sem fjallað er um hér, hafa verið notuð í lækningaskyni. Cengkeh er vel þekkt fyrir sterka sótthreinsandi og verkjastillandi eiginleika. Það er oft notað í tannlækningum til að lina sársauka og draga úr bólgu. Kanill er þekktur fyrir blóðsykurslækkandi eiginleika sína og hefur verið rannsakaður fyrir getu sína til að bæta insúlínnæmi, sem er gagnlegt fyrir fólk með sykursýki.
Blóm múskats, með mildara en samt ríkulegu bragði, hefur einnig verið notað í hefðbundnum lækningum fyrir meltingartruflanir og bólgur. Öll þessi krydd eru full af andoxunarefnum sem berjast gegn skaðlegum sindurefnum í líkamanum, sem stuðlar að almennri heilsu og vellíðan. Þau sanna að náttúran sjálf er öflugasti lyfjaskápurinn.
Múskat og blóm múskats eru einstök vegna þess að þau koma frá sama tréinu en hafa mismunandi bragðsnið og notkunarmöguleika. Múskat hefur sterkt, djúpt og hlýtt bragð, á meðan blóm múskats er mildara, fínlegra og sætara, með appelsínugulri blæ.
Gæði skipta öllu máli þegar kemur að kryddi. Þegar leitað er að sann múskat, er mikilvægt að það sé ferskt og óunnið, án aukefna. Sama gildir um blóm múskats. Fyrir þá sem leita að hágæða blómi múskats, er vöruflokkun eins og HPS múskatblóm (Hand Picked Select) vísbending um að kryddið hafi verið valið vandlega og sé af bestu fáanlegu gæðum. HPS flokkunin tryggir að aðeins heilar, óskemmdar flögur af blómi múskats séu seldar, sem varðveitir ilm og bragð á sem bestan hátt.
Þessir tveir hlutar múskatfræsins eru dæmi um hversu flókin og fjölbreytt náttúran getur verið, og hvernig menn hafa lært að nýta hvern hluta fyrir sig til að auðga matargerð og menningu.
Þessi krydd eru ekki aðeins hluti af sögu heldur einnig lykill að nútíma matargerð. Þau eru ómissandi krydd í ýmsum réttum um allan heim. Múskat og blóm múskats eru oft notuð í sæta og bragðmikla rétti, frá eftirréttum eins og eplakökum og kremi til hefðbundinna grænmetisrétta og kjötsoðs.
Cengkeh er grundvallaratriði í ýmsum asískum og afrískum réttum, oft í kryddblöndum eins og garam masala. Hann er einnig notaður í bakaðar vörur, drykki og súrsuðum réttum. Kanill er aftur á móti alþjóðlegt krydd, sem finnst í öllu frá hafragraut og kaffi til indverskra karrýrétta og mexíkóskra mole sósa. Hann er oft hluti af baksturskryddi og getur breytt einföldustu réttum í hátíðarmáltíð.
Krydd eins og þau sem rædd eru hér eru einnig mikilvæg í alþjóðlegri sælgætisgerð. Hugsaðu um tyrkneskt sætt gumnadæli (lokum), þar sem ilmurinn af kanil og öðrum kryddum getur verið lykilatriði. Eða indverskar sælgætistegundir þar sem cengkeh og múskat gegna mikilvægu hlutverki. Þau sanna að bragðið af kryddi brúar menningarheima og gleður bragðlauka um allan heim.
Þrátt fyrir að dagar opinskárra stríða um krydd séu liðnir, lifir arfr kryddsins enn. Indónesía er enn stór framleiðandi og útflytjandi á þessum dýrmætu kryddum. Bændur í fjarlægum þorpum halda áfram að rækta múskattré, cengkehtré og kaniltré, viðhalda fornri hefð og veita heiminum þessa óviðjafnanlegu bragðupplifun.
Í dag er kryddverslun nútímalegri og aðgengilegri, en virðingin fyrir upprunanum og gæðunum er enn lykilatriði. Neytendur um allan heim leita að áreiðanlegum uppruna og sjálfbærum framleiðsluháttum. Þessi fornu krydd halda áfram að vera mikilvægur hluti af alþjóðlegri matargerð, lyfjafræði og jafnvel ilmiðnaði.
Að kaupa krydd frá áreiðanlegum aðilum styður ekki aðeins staðbundna bændur heldur tryggir einnig að þú fáir hágæða vörur. Þannig er hægt að halda þessum fornu sögum og bragði lifandi fyrir komandi kynslóðir.
Ef þú ert að leita að hágæða kryddi, þar á meðal múskati, blómi múskats, cengkeh og kanil, frá Indónesíu, mælum vér með að þú heimsækir inaspices.com. Þar finnur þú úrval af vörum sem eru vandlega valdar og koma beint frá upprunanum, til að þú getir upplifað hið sanna bragð af Indónesíu.