Upload images to this post to show gallery.
Naduh ki rta ba rim tam, ki rempah ki la long ki nongkhring bah ia ki mynsiem jong u briew. Ki la long ka daw jong ki thma, ka bor jong ki hima, bad ka tynrai jong ka spah kaba khraw. Ha pdeng ki jaka ba shongshit bad ba riewbih, ka Indonesia ka long ka jaka kaba long ka dohnud jong kine ki jingai bakyrpang jong ka mariang. Na ki khyndew ba riewspah jong kane ka ri, ki mih ki rempah kiba la pynkylla ia ka jingbam, ka dawai, bad wat ia ka histori jong ka pyrthei. Ngat ngin ia pynkhih ia ka jingmut jingpyrkhat, ngin sa iapyrkhat shaphang ki rempah ba kongsan kiba la pynlong ia ka Indonesia ka ka jingtei rempah kaba kordor: ka Pala (Nutmeg), ka Bunga Pala (Mace), ka Cengkeh (Cloves), bad ka Kayu Manis (Cinnamon).
Kine ki rempah kim dei tang ki jingpynbang ia ka jingbam, hynrei ki dei ki sakhi jong ka histori kaba jrong bad ba dap da ka jingkhynwin, ki nongtrei ha ki kam sumar pang, bad ki jingkhot ban iakynduh ia ka jingshad jong ki jingmad kiba bun jait. Wan shakhmat, ngin ia rung ha ka pyrthei jong ki rempah Indonesia, ban pynpaw ia ki jingmaian, ki jingmyntoi, bad ka bor jong ki ha ka pyrthei jong ngi mynta.
Ban sngewthuh ia ka jingkordor jong ki rempah mynta, ngi dei ban phai pat sha ka mynnor. Ka ka histori ka lynti rempah ka dei ka jingialeh ba shisha jong u briew ban ioh ia kine ki jingkordor kiba mih na ka khyndew. Da ki hajar snem mynshuwa, ka thain Maluku, kaba la tip kum ki “Spice Islands” ne “Ki Duria Rempah,” ka dei ka tynrai jong ka Pala bad ka Cengkeh. Kine ki rempah ki la long ki mar ba kordor tam, bad ki la khring ia ki nongkhaii na kylleng ka pyrthei – na China, India, ki Ri Arab, shaduh ki nong-Europe.
Ka ka histori ki rempah ha Indonesia ka dei ka jingiasyriem jong ka spah, ka jingbymman, bad ka jingialeh. Ki riewkhlain jong ki por mynshuwa kum ki Portuguese, ki Dutch, bad ki British ki la ialeh ban ioh ia ka bor halor kine ki duria ba riewspah. Ki kynhun khaii kum ka Dutch East India Company (VOC) ki la pynlong ia ki thma, ki la pynlong mraw ia ki nongshong shnong, bad ki la pyndonkam da ki buit ban pyllait ia ka dor jong ki rempah. Ka Pala bad ka Cengkeh ki la long ki jingshim jingkular ia ka spah kaba khraw, ka kaba la pynkhlain ia ki hima bad pynkylla ia ka dur jong ka pyrthei.
Mynta, ka Indonesia ka nang iaineh kum kawei na ki nongpynmih rempah ba kongsan tam ha ka pyrthei. Ka long ka sakhi ba jar jar ia ka jinglong khlain jong ka mariang bad ka jingtrei shitom jong ki nongrep ba la ioh pateng na ki kpa ki kmie jong ki.
Haba ngi ia kren shaphang ki rempah ba kongsan jong ka Indonesia, ngi lah ban nym klet ia ka Pala bad ka Bunga Pala. Kine ar ki mih na uwei u dieng uba kylla, u Myristica fragrans, uba ju kham heh ha ki bynta ba shongshit jong ka Maluku. Ka Pala (Nutmeg) ka dei u symbai uba eh, katba ka Bunga Pala (Mace) ka dei ka snep ba long jaiñ ba syngkhlieh ia u symbai. Ka Bunga Pala ka long kawei na ki rempah kiba kordor tam ha ka pyrthei, namar ka jingdon jingkyrmen kaba rit bad ka jingmad kaba pher na ka Pala, kaba long kham jwat bad kham sma iwtung.
Ka jingpynmih ia ka Pala ka dei ka kam kaba donkam ia ka jingtrei shitom bad ka jingtip kaba bha. U dieng Pala u lah ban im da ki phew snem, bad u ai soh ar sien shisnem. Haba ki soh ki la ih, ki pait hi, bad ki pynpaw ia u symbai ba syngkhlieh da ka snep saw-pyrshah, kata ka Bunga Pala. Hadien ba la lum, ia ka Bunga Pala la pynkhuid bha bad la pynrwaiñ ha ka sngi. Ka jinglong khuid jong ka Bunga Pala ka lah ban long kaba kham bha, kum ka bunga pala HPS (Hand Picked Selected), kaba mut ba la jied da ka kti ban pynthikna ia ka jinglong khuid ba bha tam.
Ha ka pyrthei jong ki jingbam, ka Pala ka long ka jingpynbang kaba paw ha ki jingbam ba thiang bad ki jingbam ba khor. Ka jingpynbang jong ka ka long kaba bit bha bad ka iarap ban pynkhlain ia ki jingmad. Ka Bunga Pala, da ka jingmad kaba jem, ka long kaba bha tam na ka bynta ki jingbam ba khor, ki soup, bad ki sosi, namar kam pynkhih than ia kiwei ki jingmad hynrei ka pynkhlain ia ki.
Ka Pala ka don ia uwei u compound bakyrpang uba la tip kum u myristicin. Une u compound u dei uwei na ki daw ba ka Pala ka don ki jingmyntoi bad ki jingtrei jong ka kum ka dawai. Ha ka jingduna, u myristicin u ai jingiarap ia ka jingpynbam (digestion) bad u long kum u anti-inflammatory. Hynrei, ha ka jingbun, u lah ban pynmih ki jingktah bym bha. Kane ka pynlong ia ka Pala ka rempah kaba ngi dei ban pyndonkam ha ka jingthew kaba beit, ban ioh ia ki jingmyntoi jong ka khlem da pynmih ia ki jingktah bym bha.
Kumta, haba phi pyndonkam ia ka Pala, phi lah ban sngewskhem ba phi ioh ia ki jingmyntoi jong ka, kaba long ka jingmyntoi na ka mariang ba pynkhlain ia ka met bad ka mynsiem. Ka jingdon jong u isa pala (kawei ka Pala) ha ka kamra kaba pynbang ia ka jingbam jong phi ka dei ka jingpynlong ia ka jingmyntoi jong ka. Phi lah ban shem ia ka masala pala (nutmeg spice) kaba bha tam ba la pynkhreh na ka Indonesia, kaba kit lang ia ka jingkhuid bad ka bor ba shisha jong u myristicin.
Lada ka Pala bad ka Bunga Pala ki long ki syiem, kumta ka Cengkeh bad ka Kayu Manis ki long ki nongsynran bakhraw. Kine ki rempah ruh ki don ka jinglong ba kyrpang jong ki bad ki histori kaba jrong ha ka pyrthei jong ki rempah.
Ka Cengkeh (Syzygium aromaticum) ka dei ka jingai kaba iwbih shisha na ka ri Indonesia, khamtam na ki dewlynnong Maluku. Ia ka Cengkeh la lum na ki syntiew ba ym pat pait jong u dieng Cengkeh, ba la pynrwaiñ haduh ba ki la long kiba rkhiang. Ka Cengkeh ka don ka jingmad kaba khlain bad kaba ai jingkhluit, kaba long kaba bha na ka bynta ki jingbam ba thiang, ki jingbam ba khor, bad ki jingdih. Ka long ruh ka jingpynbang ba kongsan ha ki jingdih kiba pynkhlain ia ka koit ka khiah. Ka Cengkeh ka don ki jinglong anti-inflammatory bad antioxidant, kaba pynlong ia ka ka jingpynkhlain ba bha ia ka jingkoit jingkhiah.
Ka Kayu Manis (Cinnamomum verum ne Cinnamomum cassia) ka dei kawei na ki rempah ba rim tam bad ba la pyndonkam bha ha ka pyrthei. Ka mih na ka snep jong u dieng Kayu Manis, ba la lum bad la pynrwaiñ. Ka Indonesia ka pynmih shibun ia ka Kayu Manis Cassia, kaba don ka jingmad kaba kham khlain bad kaba kham thiang. Ka Kayu Manis ka long ka jingpynbang ba paw ha ki jingbam ba thiang, ki jingbam ba khor, bad ki jingdih. Ka don ruh ki jingmyntoi ba kordor ha ka koit ka khiah, kaba iarap ban pynhiar ia ka shini ha ka snam bad kaba long kum u antioxidant.
Nalor ka jingpynbang ia ki jingbam, kine ki rempah ki don shibun ki jingmyntoi ha ka koit ka khiah kiba la pyndonkam da ki hajar snem ha ka dawai tynrai. Ki don ki jinglong antioxidant kiba iada ia ki cell na ka jingmynsaw, ki jinglong anti-inflammatory kiba iarap ban pynhiar ia ka jingpang, bad ki iarap ia ka jingpynbam. Ka Cengkeh ka ju pyndonkam kum ka dawai pynhiar jingpang bniat, katba ka Kayu Manis ka iarap ban pynneh ia ka shini ha ka snam, kaba long kaba bha na ka bynta kito kiba don jingpang shini.
Ha ka pyrthei jong ki jingbam, ki rempah Indonesia ki pynkhlain ia ka jingmad jong ki jingbam ba bun jait. Ki pynlong ia ki jingbam ba khor kiba iwbih, ki jyntang kiba dap da ka jingmad, bad ki jingbam ba thiang kiba pynkmen ia ka dohnud. Ka Pala bad ka Kayu Manis ki long ki jingpynbang ba kongsan ha shibun ki resipi jong ki ki jingbam sngewtynnad, naduh ki cake, ki cookies, shaduh ki pudding. Ka jingkynshew jong ki jingmad jong kine ki rempah ka long kaei kaei kaba pynlong ia ki jingbam ki jong ngi kiba pher. Wat ha ki jingbam ba thiang kum ka lokum, kaba long ka jingbam ba thiang jong ki Turks, ngi lah ban iohi ia ka jingtrei jong ki rempah, khamtam ka Kayu Manis bad ka Cengkeh, kiba pynkhlain ia ka jingmad ba thiang da ka jingmad ba kyrpang jong ki.
Kine ki rempah ki pynlong ia ki ki jingbam theh umphniang kiba kordor, kiba ngi lah ban pyndonkam ha ki bynta kiba bun jait. Ka jingdon jong ki ha ka kamra kaba pynbang ia ka jingbam jong ngi ka mut ba ngi don ka bor ban pynkylla ia ki jingbam kiba simple sha ki jingbam kiba pher shisha.
Ka jinglong khuid jong ki rempah Indonesia ka dei kawei na ki daw ba ki la long kiba paw bha ha ka pyrthei. Na ka jinglum ia ki, sha ka jingpynkhuid, shaduh ka jingpynpah, baroh ki bynta ki don ia ka jingtrei shitom bad ka jingkitkhlieh ban pynthikna ia ka jinglong khuid ba bha tam. Kane ka long ka ka jingtei rempah kaba la iada bha da ki phew spah snem, kaba pynpaw ia ka jingkyrkhu jong ka khyndew Indonesia.
Ki rempah na Indonesia ki la long kiba kordor ha ka iew ka hat jong ka pyrthei na ka bynta ka jinglong khuid jong ki bad ka jingmad kaba kyrpang. Ki lum ki lum jong ki nongkhaii bad ki nongpynbam na kylleng ka pyrthei ki wad ia ki spices in ki jingbam ba bun jait, bad ki rempah Indonesia ki long ki jingjied ba kham bha. Naduh ka Europe shaduh ka Middle East, ki rempah jong ka Indonesia ki pynkhlain ia ki jingbam bad ki pynlong ia ki jingmad kiba phylla. Kane ka dei ka bor jong ka Indonesia, kaba lah ban ai ia ki rempah kiba don jingmyntoi shisha.
Ka jingpynmih ia ki rempah ha Indonesia kam dei tang ka kamai kajih, hynrei ka dei ruh ka jingiada ia ka jinglong tynrai jong ka ri. Ki nongrep ki pynlong ia ki rempah da ka jingieid bad ka jingsngewthuh, kaba pynlong ia kine ki jingai ba kyrpang jong ka mariang ba kin ianeh ban ai jingmyntoi ia ki pateng ban wan.
Kumta, ngi la iohi ia ka jingmaian bad ka jingkordor jong ki rempah Indonesia — ka Pala, ka Bunga Pala, ka Cengkeh, bad ka Kayu Manis. Ngi la ia pynkhih ia ka histori jong ki, ia ki jingmyntoi jong ki, bad ia ka jaka jong ki ha ka jingbam bad ka dawai. Kine ki rempah kim dei tang ki jingpynbang, hynrei ki dei ki jingpynpaw ia ka spah jong ka mariang, ia ka jingtrei shitom jong u briew, bad ia ka histori kaba jrong kaba pynkylla ia ka pyrthei.
Haba phi wad ia ki rempah ba shisha, ba la jied bha, bad ba don jingmyntoi shisha na Indonesia, ngi ai jingmut ia phi ba phin jied na ka inaspices.com. Phi lah ban shem hangta ia ka Pala, ka Bunga Pala, ka Cengkeh, bad ka Kayu Manis ba la jied bha, kiba dei ki jingpynpaw ia ka jingkhuid bad ka jingkordor jong ki rempah Indonesia. Don kine ki jingai ba kyrpang jong ka mariang ha ka kamra kaba pynbang ia ka jingbam jong phi bad mad ia ka jinglong ba shisha jong ki rempah Indonesia.