Upload images to this post to show gallery.
Dze agbagba nàtɔ gbɔ̃ dziŋɔ si ƒo nu tso atike siwo ƒe ŋku ɖi gbeɖe o, atike siwo de míaƒe nuɖuɖuwo kple míaƒe agbe me nyuie. Le Indonesia, dukɔ si le Asia ƒe anyieheɣedzeƒe, afisi ɣe ɖe dzena nyuie le, la, atike vovovowo gbogbo aɖewo li siwo ɖi tsi nu wòdoa dzidzɔ na amewo. Atike siawo menye nuɖuɖu gbogbo aɖe ko o, ke boŋ wonye ŋutinya, atike, kple dzidzedzekpɔkpɔ ƒe akpa aɖe hã.
Le nyati sia me la, míadze mɔ yi atike ƒe anyiɖoɖo gbɔ, siwo nye pala, gbɔmɛ, cengkeh, kple kayu manis. Míaku nu me tso woƒe ŋutinya vevitɔ, lãmesẽŋusẽ siwo le wo me, kple nusiwo wɔe be woƒe asi xɔŋkɔ le xexeame katã.
Esi míenɔ atike ƒe mɔtowo ƒe ŋutinya me tsom la, míenyae be Indonesia le teƒe vevitɔ aɖe. Atike siwo nye míaƒe domenyinu le dukɔ sia me tso ƒe alafa geɖe me. Anyigba nyui kple yame ƒe nɔnɔme si dze edzi le Indonesia wɔe be wònyigbe nyuie na atike siwo gbɔna tso afisia. Ðewohĩ, atike vovovowo ƒe ŋutinya le Indonesia dzie agbalẽŋlɔlawo tsɔ yia aɖaŋu kple xexeame ƒe asitsatsa gbɔ tso blema ke. Dukɔ geɖe tso didi ɖe atike siawo ŋu ta, wodze mɔ gãwo dzi tso Europa yi Asia.
Blema atike ƒe mɔtowo ƒe ŋutinya ɖe fia ale si atike siawo dze mɔ tso Indonesia yi Europa, Middle East, kple Africa. Mɔtowo siawo ɖo alɔdowo ɖe teƒe geɖe, si wɔe be woƒo dukɔ geɖe nu ƒu le asitsatsa kple dekɔnuwo gbɔ. Atike siwo nye míaƒe domenyinu nye nu vevitɔ si kpɔ ŋusẽ ɖe xexeame katã ƒe ŋutinya dzi. Tso gɔmedzedzea me ke la, atike siawo menye nuɖuɖu ko o, ke boŋ wonye atike kple nu vevitɔwo le ŋɔŋlɔdzesi gɔme.

Pala (Myristica fragrans) kple gbɔmɛ si tso eme, si woyɔna be bunga pala le gbe bubu me, tso Indonesia ƒe Maluku-ƒukpoawo dzi, vevietɔ Banda-ƒukpoawo. Ati eve siawo tso ati ɖeka dzi, gake woƒe nɔnɔme kple nuwɔnawo gbɔdzɔ. Pala nye atie ƒe nuku si le eme, eye gbɔmɛ nye gbalẽ si le gɔme si gbɔna tso atia ƒe agbalẽ dzi.
Pala ƒe nu vevitɔ nye eƒe vivia si meda go o, kple eƒe nu yeyee si le ɖeɖefia. Wozãa pala tsɔ tsana nuɖuɖu vovovowo, tso nuɖuɖu dzĩwo me yi nuɖuɖu dzeaniwo me. Gbɔmɛ, le eƒe akpa keŋkeŋ dzi, le kɔkɔ, eye eƒe nu tsana le kɔkɔ wu pala tɔ. Gbɔmɛ ƒe kpɔŋkɔ kɔkɔtɔ (Mace HPS) nye nusi wokpɔ tɔxɛ be wònye nu nyuitɔ na nuɖuɖu dzĩwo kple atike.
Le nuŋɔŋlɔ bubuwo me la, míenyae be pala kple gbɔmɛ ƒe atike le xexeame katã. Pala kple gbɔmɛ ƒe atike ƒe didi dze agba tso blema me ke, esime asitsatsa le wo ŋu kpena ɖe dukɔwo dome.
Atikeŋkɔ miristicin si le pala me la doa dzidzɔ na lãmesẽŋusẽ bubuwo. Gake ele be míade dzesii be ele be woazãe le mɔ si dze ŋu. Ne ame zãe geɖe la, ana eƒe lãmesẽ nagblẽ.

Cengkeh (Syzygium aromaticum) tso Maluku-ƒukpoawo dzi hã. Blema la, cengkeh nye atike vevitɔ siwo me asitsatsa bɔ ɖo. Cengkeh nye atike si ŋu vivia kple nu yeyee le si nɔa gbɔ. Wozãa cengkeh le nuɖuɖu geɖe me le xexeame katã, vevietɔ le Asia kple Middle East.
Nusiwo le cengkeh me la kpena ɖe akaxagbewo gbɔdzɔŋusẽ hã ŋu. Ne míede nu le eƒe vivia me la, míenyae be enye atike si me dzɔgbɔŋusẽ le. Esia ɖe fia ale si cengkeh le vevie le míaƒe agbe me.

Kayu manis (Cinnamomum verum kple Cinnamomum cassia) nye atike si ƒe asi xɔŋkɔ eye wozãa agbalẽa si le atia ƒe agbalẽ dzi. Egbegbe la, Indonesia nye dukɔ gãtɔ si na kayu manis le xexeame katã, vevietɔ Cassia cinnamon, si le abe Cinnamon Verum (Ceylon) ene, gake eƒe nu dzɔgbɔŋusẽ le kɔkɔ wu.
Kayu manis ƒe vivia kple eƒe nu yeyee kpena ɖe nuɖuɖu vovovowo ŋu, tso nuɖuɖu dzĩwo me yi nuɖuɖu dzeaniwo me. Egbegbe la, wozãa kayu manis le atikewɔwɔ me kple nuɖuɖu gbogbo aɖewo.
Atike ƒe mɔtowo ƒe ŋutinya nye ŋutinya gã aɖe si ɖe ale si atike vovovowo dze mɔ tso Asia yi Europa kple teƒe bubuwo. Mɔtowo siawo menye mɔ tẽe ko o, ke boŋ wonye asitsatsa kple dekɔnuwo ƒe alɔdowo. Atike siwo nye pala, gbɔmɛ, cengkeh, kple kayu manis le teƒe vevitɔ aɖe le ŋutinya sia me. Dukɔwo tso didi ɖe atike siawo ŋu ta, woɖo asitsatsa ƒe mɔ gãwo dzi, si wɔe be woƒo dukɔ geɖe nu ƒu.
Le blema la, atike ƒe asi xɔŋkɔ wu sika kple klosalo. Asitsatsa le wo ŋu kpɔ ŋusẽ ɖe Europa ƒe anyiɖoɖo dzi, eye wòkpe ɖe du yeyewo ƒe anyiɖoɖo ŋu. Esia nye nusi ɖe fia ale si atike vovovowo le vevie le xexeame katã ƒe ŋutinya me. Tso Asia dzi yi Mediterranean, atike ƒe mɔtowo ɖo alɔdowo ɖe teƒe geɖe, eye wokpena ɖe dekɔnuwo ƒe asitsatsa hã ŋu.
Atike siawo gbɔdzɔ gbɔdzɔ le nuɖuɖuwo me hã. Nuɖuɖu bubu siwo te ɖe ɖoŋu le atike ƒe anyiɖoɖo gbɔ la nye lokum. Lokum nye Turkeytɔwo ƒe nuɖuɖu dzeani aɖe si me wodea atike vovovowo abe gbɔmɛ kple pala ene, si kpena ɖe eƒe vivia kple nu yeyee ŋu.

Dukɔ geɖe le didi ɖe atike nyuiwo ŋu, eye Indonesia le didi ɖe woƒe kpɔŋkɔ ŋu. ISA pala tso agble siwo li le Indonesia gbɔ, afisi wokanae le kpɔŋkɔ kɔkɔtɔ nu. Nusi wɔe be wòxɔŋkɔ enye eƒe vivia kple nu yeyee. Gbɔmɛ ƒe kpɔŋkɔ kɔkɔtɔ kple ISA pala tɔ kpɔtɔ le nu nyuitɔwo ƒe nu vevitɔwo dome. Woƒe anyiɖoɖo kple nu yeyee wɔe be wòdze nuɖuɖuwo kple atikewo me.
Le esia ƒe nuŋɔŋlɔ me la, míenyae be atike siwo nye pala, gbɔmɛ, cengkeh, kple kayu manis nye nuɖuɖu gbogbo aɖe ko o, ke boŋ wonye ŋutinya, atike, kple dzidzedzekpɔkpɔ ƒe akpa aɖe hã. Wotso Indonesia ƒe anyigba nyui gbɔ, eye woƒe vivia kple nu yeyee de nu míaƒe nuɖuɖuwo kple míaƒe agbe me nyuie.
Dukɔwo dome ƒe asitsatsa kple dekɔnuwo ƒe asitsatsa kpe ɖe atike siawo ŋu be woƒe asi naxɔŋkɔ le xexeame katã. Atike ƒe mɔtowo kple dukɔwo dome ƒe asitsatsa wɔe be woƒe asi naxɔŋkɔ le dukɔ geɖe me.
Ne èle didi ɖe atike siwo gbɔ tso Indonesia gbɔ la, ele be nàkpɔ inaspices.com. Woƒe nu yeyee kple nu nyuitɔwo kpena ɖe míaƒe nuɖuɖuwo kple míaƒe agbe me nyuie. Kpɔ woƒe nu yeyee kple gbɔmɛ, pala, cengkeh, kple kayu manis nyuitɔ siwo gbɔ tso Indonesia.

Dze egɔme egbea, kpɔ atike siwo gbɔ tso atikeŋusẽ si gbɔ tso Indonesia gbɔ, eye nàtsɔ wo ade wò nuɖuɖuwo me. Atike siwo gbɔ tso inaspices.com me la, nye nu nyuitɔ na wò nuɖuɖuwo. Ðe míaƒe domenyinu yeyee le atike me!