I roto i te au ngutuare kai katoa, i te au ngutuare ‘apinga ra’au ‘akaora, e i te au kaina no te ‘aka’ea’eanga, te varea’ia ra te reo ngaro o te remu’a. Ko te ‘api’i’anga o te remu’a, ‘ei reo no te ‘aka’ea’eanga e te ‘akangaro, kua ‘aka’oki’oki ia te ao nei no te tauatini mata’iti. I roto i teianei ‘apinga, ka ‘uri’uri tatou i te tu maere o te nga remu’a matua o Indonesia: te Pala (Nutmeg), te Bunga Pala (Mace), te Cengkeh (Cloves), e te Kayu Manis (Cinnamon). Ko teianei au remu’a e kore ra i te mea kai anake; ko ratou te ‘akakoro’anga o te ‘api’i’anga, te maro o te ora’anga, e te ‘akaka’a’anga o te ‘apinga ‘akarangatira.

Te ‘Api’i’anga Nui o te Ara o te Remu’a i te Ao Nei

Te ‘api’i’anga o te nga remu’a e ‘anga’anga maata ia no te ‘api’i’anga o te ao katoa. No te tauatini mata’iti, kua ‘akamata te tangata i te ‘imi i te nga remu’a no to ratou reka, to ratou kakara, e to ratou mana ‘akaora. Kua ‘aka’oki’oki teianei ‘imi’anga i te au ara tau, te ‘akamou’anga i te au ‘enua ‘akaperepere, e te ‘aka’anga’anga i te au puke ‘enua maata. Te reira, koia oki, ko te ‘api’i’anga o te ara o te remu’a, e te ‘akameitaki’anga i te ‘opu’anga o te au ‘enua ‘akangaro i te nga ‘enua ‘akakoro.

Te ‘akamata’anga o te nga remu’a maata no te ao katoa e varea’ia i roto i te au motu o Indonesia. Ko te Maluku, ‘aka’ia oki ko te ‘Motu o te Remu’a’, koia te ngai tupu’anga o te Pala e te Bunga Pala. No te Cengkeh, no te au motu ia o North Maluku, e no te Kayu Manis, no te au ngai maata o Sumatra e Java. Te ‘api’i’anga o te nga remu’a i Indonesia e ‘anga’anga maata ia no te ‘api’i’anga o te ao nei. No te tuatau roa, kua ta’i’ia teianei au remu’a e te au Pukererevi no te ‘akaperepere ia ratou, te ‘aka’anga’anga i te au ngai maata e te au va’a no te ‘akameitaki ia ratou ki te au ‘enua mamao.

Pala: Te ‘Iti Nui o te Ngai Noo’anga

Ko te Pala (Nutmeg) te uana o te rakau Myristica fragrans, e rakau no te ngai o Maluku. Ko teianei ‘ua, ‘ei mea maata e te roa, e rua ona ‘apinga ‘opu: ko te Pala i roto, e ko te Bunga Pala i waho. No te tuatau roa, kua ‘akaperepere’ia te Pala no tona kakara ‘oia e te reka mana. I Europa, kua ‘aka’ia te Pala koia te remu’a pala (múskat krydd), e kua ‘akaperepere’ia ei ‘akakoro’anga no te ‘akaora i te au maki, e ei ‘akakoro’anga no te ‘akakoro i te ngai kai.

E mea maere te tuanga o te Pala ki roto i te au kai reka, te au kai ‘inu, e te au kai moa. Ka ‘akamana’ia teia remu’a i roto i te au pa’i pai, te au keke, te au kare kare, e te au kai no te ‘akaperepere i te ‘aka’ea’eanga. Te au akaparau maata no te kounga o te Pala e varea’ia i roto i te au ‘apinga a Inaspices, ‘ei Pala Inaspices, e teianei e ‘akakoro’anga maata ia no te au ‘apinga ‘akaora’ora.

Bunga Pala: Te Mareva E Maama Ake Nei

E ‘apinga maere te Bunga Pala (Mace), koia te kiri ‘ula’ula ‘akapini i te Pala. No te mea e mea ‘apu’apu e te ma’iki’iki, e reka takake to te Bunga Pala, e reka maru atu i te Pala, e tei roto i te reira te au reo ‘aka’a’i, te reo rava, e te reo reka. E ‘akakoro’anga maata te Bunga Pala i roto i te au kai moa, te au kai ika, e te au kai supo, no te mea ka ‘akakoro te reira i te reka o te kai e te kore e ‘aka’anga’anga i te reka o te Pala.

I roto i te au ngai ‘akaperepere, kua ‘akaperepere’ia te Bunga Pala HPS (High-Quality Selected) no tona kounga teitei, te ma’u’u, e te reka mana. Kua ‘akamana’ia teianei remu’a i roto i te au kai reka o Europa, te au kai supo ‘akamanea, e te au kai ‘akaora’ora. Ko te Bunga Pala HPS e ‘akakoro’anga maata ia no te au umukai maata, te ‘akairo’anga i te kounga teitei e te reka takake.

Cengkeh: Te Vaa O Te Tangata Mana

Ko te Cengkeh (Cloves) te pi’i ‘akapu’upu’u a te rakau Syzygium aromaticum. Ko te kakara mana o te Cengkeh e reka ‘oia e te ‘aka’a’i, e tei roto i te reira te au reo reka, te reo ‘aka’a’i, e te reo ‘akatikatika. No te tuatau roa, kua ‘akaperepere’ia te Cengkeh no tona mana ‘akaora, ‘ei ‘akakoro’anga no te ‘akaora i te ‘ai niho, te ‘akaora i te manava ‘ati, e te ‘akaora i te au maki ngako.

Te nga remu’a i roto i te au kai e ‘anga’anga maata ia no te au kai ‘akarau o te ao katoa, e te Cengkeh e ‘akakoro’anga maata ia i roto i te reira. Ka ‘akamana’ia te reira i roto i te au kai ‘akamanea, te au kai supo, te au kai moa, e te au kai reka. Te au akaparau maata no te kounga o te Cengkeh e varea’ia i roto i te au ‘apinga a Inaspices, te ‘aka’anga’anga i te reka mana e te kakara ‘oia.

Kayu Manis: Te Reo Manea O Te ‘Akai

Ko te Kayu Manis (Cinnamon) te kiri o te rakau Cinnamomum verum. E reka manea to te Kayu Manis, e reka reka e te ‘aka’a’i, e tei roto i te reira te au reo ‘aka’a’i, te reo reka, e te reo ‘akamanea. No te tuatau roa, kua ‘akaperepere’ia te Kayu Manis no tona mana ‘akaora, ‘ei ‘akakoro’anga no te ‘akaora i te toto, te ‘akaora i te manava ‘ati, e te ‘akaora i te au maki ngako.

Kua ‘akamana’ia te Kayu Manis i roto i te au kai reka, te au kai ‘inu, te au kai moa, e te au kai ‘akamanea. Ko teianei remu’a e ‘akakoro’anga maata ia i roto i te au kai ‘akaperepere o te ao katoa, te ‘aka’anga’anga i te reka manea e te kakara ‘oia. Mai te ‘apara pai ki te kari, ka ‘akamana’ia te Kayu Manis i roto i te au kai katoa.

Te Mana Ora O Nga Remu’a: Te Maro O Te Oraanga

Tua atu i to ratou reka e to ratou kakara, ko teianei au remu’a o Indonesia e mana ‘akaora maata to ratou, kua ‘akamana’ia no te tauatini mata’iti i roto i te au ra’au ‘akaoraanga tupu. Ko te ‘aka’ea’eanga o te remu’a e kore ra i te ‘apinga ‘akarangatira anake no te umukai, e ‘apinga ‘akaora’ora maata ia no te ora’anga.

Pala: Te ‘Akamoe’anga e te ‘Akatikatika’anga

Ko te Pala e mana ‘akaora maata to te reira. E ‘apinga ‘akamoe’anga to te reira, te ‘akakoro’anga i te moe i te po, e te ‘akaora i te manava ‘ati. Ko te Myristicin, e mea taura’a kemikara tei roto i te Pala, koia te ‘akakoro’anga o teianei mana ‘akaora. E mea maata te Myristicin i roto i te Pala, e te ‘akamana’ia te reira i roto i te au ra’au ‘akaoraanga tupu. E mea ‘akaperepere’ia te Pala no tona mana ‘akaora i roto i te au maki o te ngakau, te ‘akaora i te au maki ngako, e te ‘akaora i te au maki o te puku.

Cengkeh: Te ‘Akatu’anga i te Mamae e te ‘Akava’ivai’anga

Te Cengkeh e mana ‘akatu’anga i te mamae e te ‘akava’ivai’anga to te reira. Ko te Eugenol, e mea taura’a kemikara tei roto i te Cengkeh, koia te ‘akakoro’anga o teianei mana ‘akaora. Kua ‘akamana’ia te Cengkeh i roto i te au ra’au ‘akaoraanga tupu, te ‘akaora i te ‘ai niho, te ‘akaora i te manava ‘ati, e te ‘akaora i te au maki ngako. Te nga remu’a e mana ‘akaora maata to ratou, e te Cengkeh e ‘akakoro’anga maata ia i roto i te reira.

Kayu Manis: Te ‘Akatere’anga i te Toto e te Puka Oraanga

Te Kayu Manis e mana ‘akatere’anga i te toto e te puka oraanga to te reira. Kua ‘akamana’ia te Kayu Manis i roto i te au ra’au ‘akaoraanga tupu, te ‘akaora i te toto, te ‘akaora i te manava ‘ati, e te ‘akaora i te au maki ngako. E mea ‘akaperepere’ia te Kayu Manis no tona mana ‘akaora i roto i te au maki o te ngakau, te ‘akaora i te au maki ngako, e te ‘akaora i te au maki o te puka oraanga.

Te ‘Akamou’anga i te Remu’a: Mai te Ngai Tupu’anga ki te Umukai

Ko te ‘akameitaki’anga i te nga remu’a maata o Indonesia e ‘anga’anga maata ia. No te au ‘apinga a Inaspices, ka ‘aka’ea’e’ia teianei au remu’a i roto i te au ngai tupu’anga o Maluku, e ka ‘akameitaki’ia te reira ki te au ‘enua katoa. Ko teianei ‘akameitaki’anga e ‘anga’anga maata ia no te ‘akameitaki i te pusaka rempah, te ‘aka’ea’eanga o te remu’a, te ‘aka’anga’anga i te au ‘apinga ‘akaperepere e te au kai reka.

Te ‘akameitaki’anga i te nga remu’a e ‘anga’anga maata ia no te ‘aka’ea’eanga o te remu’a i roto i te ao katoa. Ko teianei au nga remu’a e kore ra i te mea kai anake; ko ratou te ‘akakoro’anga o te ‘api’i’anga, te maro o te ora’anga, e te ‘akaka’a’anga o te ‘apinga ‘akarangatira.

Te ‘Akatau’anga ki te Kai reka: Te Lokum Remu’a

No te reka maere o teianei au remu’a, kua ‘akamana’ia ratou i roto i te au kai reka o te ao katoa. Mei te keke pai o te Pala i te au ‘enua o Europa ki te au ‘akamanea o te Kayu Manis i roto i te Middle East, te reo o te remu’a e kore ra i te mea tupu anake i roto i te umukai. Ko te au nga kai reka a Turiki, e ‘aka’ia oki ko lokum, e tupu ia te reira i te reka o te Cengkeh e te Kayu Manis, te ‘akakoro’anga i te reka o te kai e te ‘aka’anga’anga i te reka mana.

Te Au Remu’a a Inaspices: Te ‘Iti Ora’anga No Toou Punavai Kai

Mai te ngai tupu’anga o te nga remu’a maata o Indonesia ki toou umukai, te ‘aka’anga’anga ra a Inaspices i te kounga teitei o te nga remu’a maata. Ko ta ratou Pala, Bunga Pala, Cengkeh, e Kayu Manis e ‘akameitaki’ia i roto i te au ngai tupu’anga o Maluku, te ‘aka’anga’anga i te reka mana e te kakara ‘oia. Te au ‘apinga a Inaspices e kore ra i te mea kai anake; ko ratou te ‘akakoro’anga o te ‘api’i’anga, te maro o te ora’anga, e te ‘akaka’a’anga o te ‘apinga ‘akarangatira.

Te ‘akameitaki’anga i te nga remu’a e ‘anga’anga maata ia no te ‘aka’ea’eanga o te remu’a i roto i te ao katoa. No te au ‘apinga a Inaspices, ka ‘aka’ea’e’ia teianei au remu’a i roto i te au ngai tupu’anga o Maluku, e ka ‘akameitaki’ia te reira ki te au ‘enua katoa. Ko teianei ‘akameitaki’anga e ‘anga’anga maata ia no te ‘akameitaki i te pusaka rempah, te ‘aka’ea’eanga o te remu’a, te ‘aka’anga’anga i te au ‘apinga ‘akaperepere e te au kai reka.

Ki te ‘aka’anga’anga i te reka mana o te Pala Inaspices, te Bunga Pala HPS, te Cengkeh ‘oia, e te Kayu Manis manea i roto i toou umukai, te ‘akakoro’anga ra a Inaspices i te au remu’a kounga teitei, te ‘aka’anga’anga i te reka mana e te kakara ‘oia. Ka rapurapu i taau au remu’a Inaspices i teie nei, e ‘akamata i te ‘ere i te reka maere o te nga remu’a o Indonesia. Kia maara, ko te nga remu’a e kore ra i te mea kai anake; ko ratou te ‘akakoro’anga o te ‘api’i’anga, te maro o te ora’anga, e te ‘akaka’a’anga o te ‘apinga ‘akarangatira. Kia ora!