ၼႂ်းၵၢၼ်ၸွမ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဢၼ်တေႁူမ်ႈပႃးၵႃႈၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇ၊ ၵႃႈယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵႃႈပူႇလၢင်း၊ ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ မီးပိူင်ထွင်ႉဢၼ်ႁိုဝ်ႉႁႅင်းလႄႈတူၵ်းတႃဢၼ်ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁူႉၸၵ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႈၵိၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်ႁဝ်းၶဝ်လႆႈၽႅဝ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ၸွမ်ဢၼ်ၵႂႃႇၸူးမိူင်းမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး၊ ၸိူၵ်ႉ၊ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းလႄႈၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းၼႆယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႂ်းလႅၼ်ႇတႅၵ်ႇမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃး: ၵၢၼ်ၸွမ်လူင်ပွင်ၸႂ် (Spices in the Indonesian Archipelago: A Grand Journey of Flavor)

ၵၢၼ်ၸွမ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး (ပိူင်ထွင်ႉၵၢၼ်ၸွမ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး) ၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၵၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃး၊ ၵႃႈပဵၼ်ႁူမ်ႇႁူမ်ႇလႅၼ်ႇတႅၵ်ႇဢၼ်မီးတူၵ်းတႃၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ၊ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ မီးၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းတင်းၼမ်ၼႆယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႇတႅၵ်ႇမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ႁူမ်ႇႁူမ်ႇဢၼ်မီးဢဝ်ပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽွမ်ႉလႄႈၶၢၼ်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ပိူင်ထွင်ႉၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႂ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃး ၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၸွမ်ဢၼ်ယၢဝ်းၼၢၼ်းလႄႈတူၵ်းတႃၼႆယဝ်ႉ။

မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႂ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းမီးၵႃႈၶၼ်ႁႅင်းလူင်ဢၼ်ပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး၊ ၸိူၵ်ႉ၊ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းလႄႈၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်တေလႆႈၵႂႃႇထႅၵ်ႈထွင်ပၼ်ၼႆယဝ်ႉ။

လႅၼ်ႇတႅၵ်ႇမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃး: ၼႂ်းၵၢၼ်ႁွင်ႉႁူၺ်ႈႁႃၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ လႅၼ်ႇတႅၵ်ႇမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်လူင်ၼႂ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးလုမ်ႈၾႃႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၸွမ်းႁူဝ်မဵဝ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၵၢၼ်ၶၢၼ်ၸႂ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၸွမ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉဢၼ်တေႁူမ်ႈပႃးၵႃႈၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇ၊ ၵႃႈယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵႃႈပူႇလၢင်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။

မၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး ဢႄႈ ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး HPS: ၶူဝ်းတၵ်းႁူင်းႁိူၼ်းမႅၼ်ႈ (Nutmeg and Mace HPS: The Royal Household’s Treasure)

ၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ၸွမ်ႁူဝ်မဵဝ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ ဢၼ်လႆႈႁူႉၸၵ်းၵၼ်လီၼၼ်ႉ မီးမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးလႄႈၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈတီႈပွင်ၸႂ်လၵ်ႉၵၼ်ၸႂ်မႃးၵႂႃႇၼႂ်းလႅၼ်ႇတႅၵ်ႇမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးၼႆႉ မီးပိူင်ထွင်ႉဢၼ်ယၢဝ်းၼၢၼ်းလႄႈတူၵ်းတႃၵၼ်ၼႂ်းၵႃႈယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵႃႈၵိၼ်ၵႃႈယႅမ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႆႈရီႇသ်သီႇၸိၼ် (Myristicin) ဢၼ်ပႃးၼႂ်းမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈၼႆယဝ်ႉ။

ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး HPS (High Purity Standard Mace) ၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး HPS ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

လုၵ်ႈၵိၼ်ၸႂ်ႉမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး (múskat krydd) ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်မီးၸႂ်လီလႄႈမီးၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၸွမ်မၢၵ်ႇၸိူၵ်ႉ: ၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈလႄႈၵႃႈပၼ်ႁႅင်း (The Journey of Cloves: A Story of Demand and Power)

မၢၵ်ႇၸိူၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးပိူင်ထွင်ႉဢၼ်ႁိုဝ်ႉႁႅင်းလႄႈတူၵ်းတႃၼႆယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၸိူၵ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇၸိူၵ်ႉၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

မၢၵ်ႇၸိူၵ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼႂ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇမၢၵ်ႇၸိူၵ်ႉၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼႂ်းၵၢၼ်ႁွင်ႉႁူၺ်ႈႁႃၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ၸိူၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆႉ ၸိူၵ်ႉၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်း (ၵၢႆးမၼ်ႈ): ၵိၼ်သႄႇဢႄႈယႃႈထႅင်ႈ (Cinnamon (Kayu Manis): A Flavorful Delight and a Potent Medicine)

ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်း (ၵၢႆးမၼ်ႈ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉလႄႈၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉလႄႈၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈ။ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉလႄႈၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈ။

ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်မီးၸႂ်လီလႄႈမီးၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉလႄႈၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၶၢၼ်ၶဝ်ႈၼႆႉ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉလႄႈပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၶၢၼ်ၶဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၶၢၼ်ၶဝ်ႈလႄႈၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းၶၢၼ်ၶဝ်ႈလႄႈၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈ။ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်မီးၸႂ်လီလႄႈမီးၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၢၼ်ၶဝ်ႈလုၵ်ႈၶဵမ် (lokum) ဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး: ပူႇလၢင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဢႄႈၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇ (Spices: National Heritage and Global Trade)

ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇလႄႈပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼႂ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇလႄႈပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ၸိူဝ်ႉၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇလႄႈပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇလႄႈပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇလႄႈပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ဢႅတ်ႇသၽႃႇသ် (aspices) ၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ဢီးသႃမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး (isa nutmeg) ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။

ၵိၼ်ၸႂ်ႉမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈ (The Use of Myristicin in Traditional Medicine)

မၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵိၼ်ၵၢၼ်ယႅမ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်မႆႈရီႇသ်သီႇၸိၼ် (Myristicin) ဢၼ်ပႃးၼႂ်းမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မႆႈရီႇသ်သီႇၸိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈၼႆႉ မႆႈရီႇသ်သီႇၸိၼ်ၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်မီးၸႂ်လီလႄႈမီးၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်မီးလွင်ႈႁၼ်ထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။

မႆႈရီႇသ်သီႇၸိၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပဵၼ်ယႃႈထႅင်ႈလႄႈၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။

ပၼ်ႁႅင်းပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး (Upholding the Spice Heritage)

ၵၢၼ်ၸွမ်ဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ မီးပိူင်ထွင်ႉဢၼ်ႁိုဝ်ႉႁႅင်းလႄႈတူၵ်းတႃၼႆယဝ်ႉ။ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ မီးပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ၵႃႈႁဝ်းၶဝ်လႆႈမီးၸႂ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶဝ်လႆႈမီးၸႂ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ပူႇလၢင်းဢၼ်ႁိုဝ်ႉႁႅင်းလႄႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပိူင်ထွင်ႉလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ႁဝ်းၶဝ်တေလႆႈပၼ်ႁႅင်းပူႇလၢင်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆႉ မိူဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်လႆႈၵိၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်ၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လွင်ႈလီၼႂ်းၵၢၼ်မီးၸႂ်လီလႄႈမီးၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸႂ်လီၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶဝ်လႆႈပၼ်ႁႅင်းပူႇလၢင်းလႄႈၵၢၼ်ႁွင်ႉႁူၺ်ႈႁႃၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆယဝ်ႉ။

ၶႃႈႁဝ်းႁူမ်ႈၸွမ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၶဝ်လႆႈႁၼ်ထိုင်ၽႅၼ်ၵၢၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၼႂ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး၊ ၽၢၵ်ႇသတ်းၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃး၊ ၸိူၵ်ႉလႄႈၶူဝ်းမၼ်ႈယဵၼ်းတီႈinaspices.comၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်မီးၵႃႈတဵၵ်းထႅၵ်ႈႁႅင်းလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၽၵ်းၵၢၼ်ၵုမ်ႇၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးၼႆယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈၶွမ်ႈၽႃးဢၼ်ႁၢင်ႈလီလူင်လႄႈပဵၼ်တီႈပွင်ၸႂ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ ၸႂ်ႉၸၢႆႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁူမ်ႇႁူမ်ႇလႅၼ်ႇတႅၵ်ႇမိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသီးယႃးၼႆယဝ်ႉ။ ဢီးသႃမၢၵ်ႇမၼ်ႈၽႄး (isa nutmeg) ၵေႃႈပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်းၶူဝ်းတၵ်းဢၼ်လီၼႆယဝ်ႉ။