ၵွၼ်ႇၼႃႈၵႂႃႇလႆႈၼမ်မႃးယူႇၼၼ်ႉ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၵၢၼ်ၶၢႆၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတီႈသုတ်း၊ လႄႈ လႆႈႁပ်ႉၵႂၢမ်းဝႃႈ ပဵၼ် "ၸွမ်ပွင်ၵွၼ်ၶိူင်ႈတႅမ်ႇ" ၶႃႈ။ ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၼႆႉ လႆႈမွပ်ႈႁႅင်းၼမ်ၵႂႃႇၸွမ်းလႅင်း သႅၼ်ၸၼ်ႇတၢင်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇ ဢၼ်ယွင်ႈယၵ်ႉမႃးၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ၊ ႁဝ်းၶႃႈတေၶၢမ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းပႃးပၢင်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈ ထိုင်တီႈပူႇလင်ၶိူင်ႈတႅမ်ႇ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးဢၼ်တၢင်းယွင်ႇမႃးသေ၊ တေလွင်ႈႁႃတူၺ်း ၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်မီးၼမ်ႉတွၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ တေလွင်ႈၼႄပႃးၵုမ်းၵမ်လွင်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈတေလွင်ႈႁႃတူၺ်းၼႆၶႃႈ။ ဢၼ်ၼႆႉ တေၶဝ်ႈပႃး ၸိူဝ်းမူတ်ႈၶတ်ႈ (Pala)၊ မယ်စ် (Bunga Pala)၊ ၶိူင်ႈတႅမ်ႇ (Cengkeh) လႄႈ ၶႆႇမၢၼ်း (Kayu Manis) ၶႃႈ။

ၸွမ်ပွင်ၵွၼ်ၶိူင်ႈတႅမ်ႇ: သႅၼ်ၸၼ်ႇၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႂ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး

သႅၼ်ၸၼ်ႇၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႂ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ တၢင်းမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵေႃႈပဵၼ်ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၵမ်ႈၽွၼ်း လႄႈ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵမ်ႈၽွၼ်း၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉလႆႈပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ၊ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ် တၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

မူတ်ႈၶတ်ႈၶိူင်ႈတႅမ်ႇ (Nutmeg) လႄႈ မယ်စ် (Mace): တၢင်းၶတ်းပွႆႇဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်မႅတ်ႉသႃႇဢၼ်တႃႇၼႃႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး

ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်မီးၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ၊ မူတ်ႈၶတ်ႈ (Pala) လႄႈ မယ်စ် (Bunga Pala) ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈပႃးၵုမ်းၵမ်လွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ မူတ်ႈၶတ်ႈ (Myristica fragrans) လႆႈမီးဢွၼ်ႁူဝ်တီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းပွတ်းၸၢၼ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးၼၼ်ႉၶႃႈ၊ ၼႂ်းၶိူဝ်းၵမ်ႉၸွႆႈပႃးၵုမ်းၵမ်တၢင်းပွတ်းၸၢၼ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးၼၼ်ႉၶႃႈ။

သႅၼ်ၸၼ်ႇတၢင်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇ ၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးၵုမ်းၵမ်လွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၵႂႃႇၸဵမ်ဝၼ်းၵွၼ်ႇၼႃႈၼၼ်ႉ၊ မူတ်ႈၶတ်ႈႁၢင်ႈၼိုင်ႈ (isa nutmeg) လႄႈ မယ်စ် (mace) လႆႈပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၵုမ်းၵမ်တၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇ ဢၼ်မီးၼႂ်း မူတ်ႈၶတ်ႈ (Nutmeg) လႄႈ မယ်စ် (Mace)

မူတ်ႈၶတ်ႈ (Nutmeg) လႄႈ မယ်စ် (Mace) ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ၊ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပႃး မိူဝ်ႇရီႇသိၸိၼ်း (Myristicin) ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၼႂ်းၶူဝ်းၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ မူတ်ႈၶတ်ႈ (Nutmeg) လႄႈ မယ်စ် တီႇႁႅင်းလူင် (mace hps) လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈပႃး ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၶိူင်ႈတႅမ်ႇ (Cloves): ႁွင်ႈမွၵ်ႇဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်း

ၶိူင်ႈတႅမ်ႇ (Syzygium aromaticum) လႆႈမီးဢွၼ်ႁူဝ်တီႈၼႃႈလိၼ်ပွတ်းၸၢၼ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးၼၼ်ႉၶႃႈ။ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်မီးၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးၵုမ်းၵမ်လွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႂ်း (Spices in) ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ၵုမ်းၵမ်တၢင်းၵတ်းယဵၼ်

ၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼိုင်ႈ (aspice) ဢၼ်မီးၼႂ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

• ၸႂ်ႉၼႂ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်: ၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၼႂ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် လူၵုမ် (Lokum) ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။
• ၵုမ်းၵမ်တၢင်းၵတ်းယဵၼ်: ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၼႂ်းၶူဝ်းၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၶႆႇမၢၼ်း (Cinnamon): ႁိူၼ်းႁူမ်ႈၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ

ၶႆႇမၢၼ်း (Cinnamomum verum/cassia) ပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး လႄႈ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၶႆႇမၢၼ်း: ၵုမ်းၵမ်တၢင်းၵတ်းယဵၼ် လႄႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်

ၶႆႇမၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး လႄႈ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

• ၵုမ်းၵမ်တၢင်းၵတ်းယဵၼ်: ၶႆႇမၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး လႄႈ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။
• ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်: ၶႆႇမၢၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး လႄႈ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၼႂ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၸိူဝ်းၶဝ်ႈတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်မၢၵ်ႇမႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ပူႇလင်ၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်ဢမ်ႇဝၢႆးၽိတ်ႉ: ႁိူၼ်းႁူမ်ႈဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး

ၸဵမ်ၵွၼ်ႇၼႃႈမႃး ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး လႆႈပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

လွင်ႈပဵၼ်မၢၵ်ႈမီးၵမ်ႈၽွၼ်း

ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး ပဵၼ်ဢၼ်တၢင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃး လႄႈ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်တူၵ်းပိူင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်ၶၢႆ

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ဢဝ်ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးတၢင်းႁၵ်ႉႁွမ်

ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ပွတ်းၸၢၼ်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးၼၼ်ႉ၊ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၼႂ်းၶိူဝ်းၵမ်ႉၸွႆႈပႃးၵုမ်းၵမ်လွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆႉ လႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။

ယႃႇပႄႉလႅတ်ႈတႃႇတေၵႂႃႇတူၺ်းၽၢင်ႇၵႂႃႇတီႈ inaspices.com တႃႇတေၶဝ်ႈဢဝ်ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼိႇသျႃးဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ဢၼ်ႁႅင်းသေ၊ တေလႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။ ဢဝ်ၸိူဝ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသေ၊ တေလႆႈၵမ်ႉၸွႆႈပႃးလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ် လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈလႆႈတူၺ်းလွင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၶိူင်ႈတႅမ်ႇၼႆၶႃႈ။