Upload images to this post to show gallery.
Индонезия – мӧңгі сирлері паза амыр чістелері бар эрткен чазыттар чирі. Ол киректерні тӱгенмес чылларны азыра тӱзеглерге, піс тигіс чирнің тәтсіг садығның чӱрегі полған. Мускат чимістің амырынын андағ кӱстіг чеңгештерге чедіре, пу тигіс азылғлар тарыхны тӱстеп, хайраннарны асханаларны хысхалап, аллас чирлерде тамақтарны чарғаландырған. Индонезияның алтын тәтсіглерінің амыр мӧңгізін тамашалап, піске хозыл пар.
Тәтсігтернің, мускат чимісі, мускат цветі, чеңгеш паза кайың манис чибектерінің тарыхы аймах чирлерге барған чолларны ашқан паза улуғ тудысларны чалған. Ол тәтсіг чолының тарыхы – кӱс, ашпас паза культура алмазыуи тарыхы. Кӧп чылдар азыра, Малуку арығлары, Тәтсіг Арығлар тіп паза таныс, хызық тәтсігтернің чылдыстық кӧзі полған. Ол хайранна Индонезиядағы тәтсігтер тарыхын улуғ чирлердегі тарыхтың аймах чазы полдырған. Сатханып турған кимелер азыра, пу тәтсігтер Европа паза Азия базарына четтіре тазытталған, мындағы пастығ хайраннарның кӱзі паза ылдызын тӧгеткен.
Мускат чимісі паза чеңгеш, азыра садығ паза алай киректігіне кӧре, алтыннығ сыра хайзын хозазына кӧре читкен. Ол тәтсігтер учун тудыслар паза ахча киректігі тохталбаған, олар чирлерні тӱстеп, хайраннарны айдада сыхтырған. Индонезиядағы тәтсігтер тарыхы бистерге Индонезияның тек ӱлгӱзі тӱзіндегі тәтсіглернің ырахтағы тӱндегі чӱрегін кӧстер. Ол, тӱзіндегі тәтсігтернің азыразы, киректелгени паза тӱзіндірілгени, чирлердегі чоннарның чуртазын чалғап, оларның ас-суу паза культуразын ӧскерткен.
Индонезиядағы тәтсігтер аразында мускат тәтсігі чибегі паза мускат цветінең аймахтығ санайлар. Банда арығларында тӧрліктенген, Myristica fragrans терегі икі сӱргінче хостыны азырадыр: мускат чимісі (пала) паза мускат цветі (бұрчах). Пісіп хайнағанда, оның чимізі ашхыңда, ӱстӱнде тӱнӱк сарғыл чылтыр кибістіг тӧс кӧрзең. Пу тӧс – мускат чимісі, ал чылтыр чылтыр – мускат цветі.
Мускат чимісінең, оның чибегі кӱстіг паза тамақтығ. Оны ӱстӱнде ашха тамақтарға паза ізіг ізіглеріне салчалар. Ал мускат цветі, мускат чимізінең киректіг, алайда оның чибегі чахсырақ паза амыр. Оны ашха паза амыр тамақтарға, соустарға паза хызық чибектерге киректелче. Базарда мускат цветі HPS (Hand-Picked Selected) тіп аймахтар ӱлгӱлігі кӧрілчелер, оларның хостызы ӱчӱн.
Мускат чимізіндегі миристицин (миристицин) тіп танылған хостызы анықтап ӱлгӱліг. Ол аймах кӧлемде, улуғ кӧлемде хорығлығ паза психикалық эффекттерге киректіг полза да, эрткен чазы медицинада улуғулғлығ орын тутадыр. Аз кӧлемде миристицин организмге амыр паза чібектіг эффекттер берче тіп саналча, ол ашха аас паза чӱрекке амырларны тындаарға полысча. Хакас чонда, тәтсігтернең пірер аймах тамақтарда миристициннің аз кӧлемде киректелгені чонның культуразында хайраннарның чӱрегін кӧстер.
Оларны ӧскерери аймах сабырға паза ызынға киректіг. Чиміслер арығда ӧсчелер паза піскенде оларны тербесчелер. Анда соонда, чимістер ашхыңда, тӧс паза бұрчах аймах азыралчалар. Оларны кӱнге курутчалар, алайда аймах тӱндегі температураларда, оларның амыры паза чибегі сахталзын тіп аймах хыҷалар киректелче. Пу процесс isa мускат чимісі чибегінің улуғ хостызын сахтап, базарға четірерге полысча.
Чеңгеш (Cengkeh) – Syzygium aromaticum терегінің курутталған чечек тӧскелері. Ол Малуку арығларында тӧрліктенген паза тӱндегі амыр паза ачығ чибегінең улуғулғлығ. Чеңгеш аймах тамақтарда паза ізіг ізіглерінде киректелче, ал оның амыры паза чибегі ниместерге киректіг полча. Чеңгеш тек тәтсіг эмес, ол улуғ антиоксиданттар паза антиинфламмациялығ хостыларны тохталча, оларны эрткен чазы медицинада кӧп чылдар азыра киректіг иткен.
Чеңгештің антиоксидант хостылары оны хайран чӱрек паза иммунитет системазы ӱчӱн полыстығ итче. Ол хайран тіске паза аас сабырға паза полысча. Тәтсігтер пӧзінде чеңгештің орны киректіг. Ол Индонезияның экономказында улуғ орынны тутадыр паза чирлердегі базарда улуғ садылча. Индонезияда ӧскерілген чеңгештер аймах хостызы паза амыры ӱчӱн улуғулғлығ кӧрілчелер.
Аймах базарда Индонезия чеңгештери ӱлгӱліг кӧрілчелер. Оларны азыра тамақтарға паза ізіг ізіглеріне салчалар, алайда аймах фармацевтика паза косметика продукттарына да киректіг. Чеңгештің экстракты аймах ӧлӱглерге паза майларға киректіг полча, оларны кӧп сахталған продуктарда табарға чарир. Индонезия, чирлердегі чеңгеш продукциязының улуғ чазағчызы полғанна, оның базардағы орны киректіг паза улуғулғлығ.
Кайың манис (Kayu Manis) – Cinnamomum терегінің амыр холбазы. Ол аймах тамақтарда паза ізіг ізіглерінде киректіг. Кайың манис икі тӱрліг: Цейлон кайың манис паза Кассия кайың манис. Индонезияда Кассия тӱрлігі улуғ ӧскерілче паза чирлердегі базарда улуғ кӧрілче. Оның чалығ, амыр паза ағас чибегі оны аймах тамақтарға – каррилердене амыр локум (тӱрк чістелері) чістелеріне чедіре – аймах киректіг итче.
Пу мӧңгі тәтсіглер (heritage spices) тӱндегі паза сабырға киректіг орынны тутадырлар. Олар азыра тамақтарға чибек берчелер, алайда оларның аймах медициналық хостылары да бар. Кайың манис азыра сахталған хостыларны, антиоксиданттарны паза антиинфламмациялығ хостыларны тохталча. Ол кӱннӱг қаннығ сабырны ӱзӱлтін тындаарға паза диабетти хохчаларны тындаарға полысча тіп саналча.
Кайың манис аймах ас-суу продукциязында улуғ киректелче. Ол тамақтарға амыр чибек берче, алайда оны исіглеріне, чайларға паза косметика продуктарына да салчалар. Кайың манис майы аймах массаж майларына паза ароматерапияда киректіг полча. Индонезияның Кассия кайың манисі, оның кӱстіг амыры паза чибегі ӱчӱн, чирлердегі базарда улуғ бағаланча паза аймах асханаларда киректіг.
Индонезия чирлердегі тәтсіг садығының тӧс чӱрегі полғанна, арығларның бай тарыхын паза культуразын сахтап аларға кӱс салча. Мускат чимісі, мускат цветі, чеңгеш паза кайың манис мӧңгі тәтсіглер полғанна, Индонезияның азыра аймахтығ экологиязы паза азыра чоннарның сабырға кӱзі ӱчӱн улуғулғлығ кӧрілчелер.
Бӱгӱнгӱ кӱнде, тәтсігтер (aspices) тек ас-суу эмес, олар Индонезияның тарыхының, культуразының паза оңдағ чуртазының тынызын сахталча. Оларның ӧскерізі паза азыразы тӱзіндірілген, чирлердегі чоннарның чуртазын чалғап, оларның чуртас киректігін ӧскертче. Isa мускат чимісі паза аймах продуктар, тӱзіндегі Индонезияның тәтсіглерінің хостызын сахтап, оларны чирлердегі базарға четірерге полысчалар. Сустабильді ӧскерери паза табиғатты сахтап алары – пу алтын чиміслернің мӧңгізін сахтап аларға киректіг адымдар.
Индонезияның тәтсіглері – тек чибектер эмес, олар тӱндердене чуртхан, чирлерни тӱстеп, хайраннарны асханаларны чарғаландырған тыныстар. Оларның амыры, чибегі паза тарыхы бистиң киректігібисти паза чуртханыбысты байыдып, тӱндегі амырны паза чолларны ырахтан четірче.
Индонезияның тәтсіглерінің бай тарыхы паза чибегі бистиҥ тамақтарны паза чуртханыбысты аймахтығ итче. Мускат чимісінің чахсы амырынан чеңгештің кӱстіг чибегіне чедіре, пу мӧңгі тәтсіглер хайраннарның чӱрегін паза асханаларын тӱстеп, чирлердегі культураға улуғ ӱлес салған. Индонезияның тәтсіг садығының улуғулғлығ мӧңгізін сахтап алары, оның ӱлгӱліг хостызын паза амырын чирлердегі базарға четірерге полысча.
Индонезия тәтсіглерінің чын чибектерін паза мӧңгізін тамашалаар ӱчӱн, inaspices.com сайттағы аймах хостызын кӧріп сыхыңар. Мында сізім алысча амыр мускат чимісінен паза мускат цветінен Мускат Чимісі паза Мускат Цветі, кӱстіг Чеңгеш, паза амыр Мускат Чимісі – пу тәтсіглер чуртазыңа кӧп амырларны паза чибектерні киректелер.
[KONTEN]