Индонезияны Тропик топуракъларындан чыкъгъан ашлыкъланы сири, дюньяны къадимги заманлардан берли гьайран этген. Мускат, гюлле мускат, генгь ва къыйма йимик оьсюмлюклер, тек бизин ашларыбызны татли этмеге къуллукъ этмей, олар, айрыча тарихни, медицинаны ва маданиятны да гемирип тура. Гьали биз сизин бу сыйлы ашлыкълар дюньясына етишдиреекбиз, оланы тарихине, сагьламлыкъгъа пайдаларына ва бугюнгю базардагъы ерине тергемек учун.

Ашлыкъ Ёлну Тарихи: Индонезияны Къурум Ашлыкълары

Дюньяны тарихине айланып къарасакъ, ашлыкълар гьар заман алтынча къыйматлы болгъан. Къадимги пачалыкълар, ашлыкъланы табув ва сатыв учун азапланып яшагъан. Олар, узакъ ёллар булан, денгизлерден ва чёлледен оьтюп, къыйматлы ашлыкъланы табып, оьзлени топуракъларына алып къайтгъанлар. Бу ашлыкъ ёлну тарихи, Индонезияны маданият байлыгъыны тамалын салгъан. Индонезиядагъы ашлыкъланы тарихи, айрыча Мулук оронунда, бизин мускатны, гюлле мускатны ва генгьни ватаны болгъан, нече де къыйматлыгъын гёрсете. Бу топуракълар, ашлыкъ ёлну юреги болгъан ва дюньяны търкенчилерин, пачаларын ва алимлерин гьайран этген.

Европаны гючлю пачалыкълары, Португалия, Голландия, Англия, бу къыйматлы ашлыкъланы толу контрол этмек учун бир-бири булан ябушгъан. Олар, ашлыкъланы монополия этип, оьзлени байлыкъларын артдыргъанлар. Бу гюнлерде де, бу ашлыкълар, Индонезияны къурум ашлыкълар байлыгъыны бир белиги болуп къала. Олар, бизин оьтген заманны тарихин эсгерте, бизин тарихибизни ва маданиятыбызны кюрчюсю болуп токътай.

Мускат Ашлыкъны Сирлери: Пала бла Гюллени Синкъылымы

Мускат (Пайла) ва Гюлле Мускат (Бунга Пайла) – бири-биринден айрылмас эки дост. Мускат терекни жемиши ярылгъанда, ичинде бизин Мускат уругъу гёрюне. Ону уьстюнден къызыл-сари тюслю къатлав – ол гюлле мускатды. Бу эки ашлыкъны да оьзлерни айрыча татлиси ва ийиси бар. Гюлле мускат, мускатдан бир аз къувватлы ва чиркин ийис бере. Дюнья базарында, айрыча татли ашларда ва ичкилерде къуллукъ этилеген мace hps (High-Purity/Select) гюлле мускатны сынавчулар айрыча сюе. Скандинавия уьлкелеринде múskat krydd (мускат ашлыкъ) кёп къуллукъ этилеген ашлыкъланы бириси. Ону ичинде миристицин (מיריסטיצין) деген билешик бар, ол кёп микъдарда болса, адамны психикасына таъсир этмеге бола. Шо саялы, ашларда аз микъдарда къуллукъ этилсе, ону пайдалары дагъы да кёп бола.

Бу ашлыкълар, ашларыбызны ийис байлыгъын артдырып къоймай, медицинада да къуллукъ этиле. Къадимги заманлардан берли, олар, геминги оьзеклерде, юрек авурувларында ва башгъа къаршылыкъларда къуллукъ этилген. Бу гюнлерде де, Мускатны ва Гюллени сагьламлыкъгъа пайдалары уьстюнде кёп изленивлер юрюле.

Къара Алтын: Генгьни Тарихи

Генгь (Ченгкех), Индонезияны, айрыча Мулук оронун, башгъа бир уллу къурум ашлыгъыдыр. Ону узакъ ва бай тарихи бар. Генгь жемишини къуругъан гюллеси, къадимги заманлардан берли багьалы ашлыкъ болгъан. Къытайдагъы императорлар, ону тынышларыны ийисин татли этмек учун къуллукъ этгенлер. Араблар ва Европалылар, ону медицинада, ашларда ва гьатта мал-мюлкню сакълавда къуллукъ этгенлер. Генгь, юрек авурувларында, тиш авурувларында ва ялланывланы тайдырмакъда кёп къуллукъ этилеген. Ону антисептик ва авурувну басагъан хасиятлары бар.

Spices in дюньяны гьар енгьинде кёп къуллукъ этилеген. Генгь, Индонезияда сигареталарда да (кретек) кёп къуллукъ этилеген. Бу, ону Индонезия маданиятыны бир бёлюгю этип тура. Бу ашлыкъны да, аш ёлну тарихинде уллу ери бар. Ол, дюнья търкенини оьсювюне уллу таъсир этген.

Татли Къыркъа: Къыйманы Къыйматы

Къыйма (Каю Манис), дюньяны эсги ашлыкъларыны бириси. Ону тарихи, Мисирде фараонланы девюрюне де етише. Олар, къыйманы бальзамда ва ийис этмек учун къуллукъ этгенлер. Къыйма, айрыча къыйма терекни къыркъасы. Ону татли ийиси ва йылы дамкю, ашларыбызны, ичкилерибизни ва десертлерибизни айрыча татли эте. Дюньяны гьар ерлеринде къуллукъ этилеген локум йимик татлиликлер, къыйманы дамкюсюз болмажакъ.

Дюньяда къыйманы кёп тюрлюсю бар. Цейлон къыймасы (чын къыйма), ону инче ва татли дамкюсю булан айрыча гёрсевленип тура. Кассия къыймасы (орта къыйма) болса, къувватлыракъ ва бир аз чиркин дамкюге ие. Ону сагьламлыкъгъа да пайдалары кёп. Къыйма, къанны шекерини даражасын тюшюрмеге ва ялланывгъа къаршы гёрюшмеге болагъан оьзеклерге ие. Бу, ону диетада ва сагьлам яшавда кёп къуллукъ этилеген ашлыкъ этип тура.

Ашлыкъланы Сагьламлыкъ Уьлгюлери

Бу къыйматлы ашлыкълар, тек ашларыбызны дамкюлерин артдырып къоймай, сагьламлыгъыбызгъа да уллу пайдалар бере. Къадимги медицинада, олар, тюрлю-тюрлю авурувланы давасы учун къуллукъ этилген:

• Мускат ва Гюлле Мускат: Аш эритишни яхшылашдыра, юрек авурувларыны алдын ала ва тыныш алмакъны къыйынын тайдыра.
• Генгь: Антиоксидантлагъа бай, ялланывланы тайдыра, тиш авурувларында ва тамакъ авурувларында кёмек эте.
• Къыйма: Къанны шекерини даражасын къолайлашдыра, юрек-къан тамыр системасына яхшы таъсир эте ва бактериялагъа къаршы гёрюше.

Бу ашлыкъланы табиатдагъы гючю, бугюнгю заманда да къыйматлы болуп къала. Олар, химикатларсыз сагьлам яшавны уьчюнчи ашлыкъ болуп токътай.

Бугюнгю Кюнде Ашлыкълар: Дюнья Базарында

Бугюнгю дюньяда, бу къыйматлы ашлыкълагъа болгъан талап гьар заман бар. Индонезия, дюньяны ашлыкъ базарында гьар заман уллу ерине ие. Сапаты бек яхшы isa nutmeg ва башгъа aspices (ашлыкълар) уьчюн Индонезиядан алынмакъ, дюньяны гьар ерлеринден гелген търкенчилени айрыча сюегенидир. Сапатлы ашлыкълар, ресторанлагъа, ички оьзеклерине, косметика индустриясына ва медицинагъа къуллукъ этиле. Дюньяны търкенчилери, гьар заман энг яхшы ашлыкъланы излей, Индонезия бу талапны гьар заман толтура.

Индонезияны алтын ашлыкълары, Мускат, Гюлле Мускат, Генгь ва Къыйма, тек ашлыкълардан кёп. Олар, тарихни, маданиятны, сагьламлыкъны ва дюнья търкенини бир бёлюгю. Оланы гьар бири, оьзюню айрыча тарихи, ийиси ва пайдалары булан, бизин яшавубузну бай эте. Олар, бизин къадимги заманланы къурум ашлыкълар байлыгъын эсгертип тура.

Сапаты бийик, табиатны таза Индонезия ашлыкъларын излейсизми? Inaspices.com сайтына къарагъыз. Онда сиз энг яхшы Мускат, Гюлле Мускат, Генгь ва къыйманы табажакъсыз. Inaspices.com булан Индонезияны ашлыкъларыны къыйматын ва сапатын сынагъыз.