Индонезиэм И ЩӀэкъым Лъэпкъхэр: Палэм, Бэнгэ Палэм, Цэнгкьехьым, Къайу Манисым Я Тхыдэ Щэхухэр

Иублэрэ: ЩӀэкъымхэм Я Дунейр

Дунейм щӀэкъымхэм я тхыдэм дыкъызэрышэ хъуар щхьэузыгъуэ куэд иӀэщ. АпхуэдизкӀэ щӀэкъымхэр цӀыхухэм я гумрэ я щхьэмрэ яхуэуэчар сыт? Абыхэм я пщӀэр зэрылъэщыр сибыр уэркъыгъэм хуэдэу щӀэуэчар сыт? А щӀэкъымхэр пхъэхуейхэм ящӀэуэчар сыт? Индонезиэм и нэхъ лъапӀэ щӀэкъымхэм я дунейм дыдэкӀуэтеймэ, а упщӀэхэм я жэуапхэр къыдэхыжынущ. Индонезиэм и щӀэкъымхэр дуней псор зэтезыухуарщ, кулинариэм, медицинэм, культурэм мыхьэнэшхуэ иӀэу.

Атлантикэ хышхуэм и щӀыпӀэ щхьэгъэзагъэу къэрал куэд зыхэтащ, Индонезиэр ящыщщ. А щӀыпӀэм къыщыхъу щӀэкъымхэр — Палэр (мускат), Бэнгэ Палэр (мэйс), Цэнгкьехьыр (цӀынхъыкъ), икӀи Къайу Манис (къуэхьэпӀэ къайу) — абыхэм я пщӀэр еуропэ къэралхэм щӀэуэчащ. Мы статьям а щӀэкъым лъапӀэхэм я тхыдэм, я щхьэузыгъуэхэм, икӀи я лъэужьхэм делэжьынущ, абыхэм я макъыр дунейм зэрыӀущагъэххэм къэӀохуу.

КъуэкӀыпӀэм И Къыхуэшэ: Зэманыгъуэм И Гъуэгуанэ

Илъэс минхэм щӀэблагъэу, щӀэкъымхэр цӀыхухэм я Ӏэпкълъэпкъым и Ӏыхьэ хъуащ. Япэрей цӀыху щӀэныгъэлӀхэмрэ адыгэдэсхэмрэ абыхэм я зэхуэщхьэ икӀи зэхуэдэ мыхьэнэхэр къыхахащ, лъэпкъыр зэрыӀэпхъуар абыхэм къыпхуэӀохуу. ЩӀэкъымхэр текӀар къысхуэӀохунущ, апхуэдизкӀэ я пщӀэр зэрылъэщыр къэӀохуу.

ЩӀэкъым Гъуэгуанэ И Тхыдэ (History of the Spice Route)

ЩӀэкъым гъуэгуанэр зэман бгъэдаӀуэм къыщыӀущагъэххащ, дунейм щӀэкъымхэр къызыхаххэмрэ къызыщыхъухэмрэ я зэпыщӀэныгъэм и хъугъуэ-псалъэу. ФиникиэцӀыхухэм япэрей хы гъуэгуанэхэр къаӀуэтащ, етӀуанэу адыгэдэсхэм а гъуэгуанэхэр яӀэнащ. Абыхэм Индонезиэм и Пусака Ремпах (щӀэкъым лъэпкъ) — Индонезиэм и щӀэкъым лъапӀэхэр — адыгэдэсхэм я хэкум щӀэуэчащ.

Еуропэм XV-XVI лӀэщӀыгъуэхэм къыщыхъуа щӀэкъым къызэӀэпалъхьэным къэрал куэд я гъуэгуанэхэр ящӀэуэчащ, щӀэкъымхэр щӀагъэгъуэтыну. Абыхэм ящыщхэм япэрейуэ Португалецхэр, итӀанэ Испанэцхэр, Голландецхэр, инджылызхэр къыкӀэлъыкӀуащ. Абыхэм Индонезиэм, нэхъыщхьэу Малукэ Островхэм, щӀэкъымхэр зэрыщыӀэм къыщӀэуэчащ. Индонезиэм и щӀэкъымхэм я тхыдэ (History of spices in Indonesia) къэӀуэхугъуэр зэман бгъэдаӀуэм къыщыкӀуэцӀрытхащ, хэкум и экономикэмрэ культурэмрэ мыхьэнэшхуэ иӀэу.

Регал Дуэтыр: Палэррэ Бэнгэ Палэррэ (Nutmeg and Mace)

Палэррэ Бэнгэ Палэррэ — абыхэм я хъугъуэ-псалъэ къэӀуэхугъуэ гум къохьэ. Апхуэдэу щытщ, а тӀури адэ лъэпкъ щхьэж щӀэрыщӀэм къытехъуауэ. Палэ жыгыр (Myristica fragrans) Малукэ Островхэм къыщыхъуэжщ, абыхэм ящыщ къуажэ закъуэм, Банда Островхэм.

Мускат ЩӀэкъым (Múskat Krydd) икӀи Мэйс HPS (Mace HPS)

Палэ, езы щӀэкъым лъапӀэр, пхъэхуэми и кӀуэцӀӀыныгъэ лъэщыр къызэӀэпалъхьэщ. Абы и щӀэкъымыр къахохыр, шхын куэд щӀыхыр щхьэузыгъуэ куэдым яхуэдэу. Палэм щӀэкъымыр щӀэкъымхэм я нэхъ зыхыхьэхэм ящыщщ, абы и пщӀэр тхыдэм и гупэу щӀэуэчащ. И щӀэкъымыр шхыным щӀыхахыр нэхъыбэу уэс къыхэхынымрэ лъэпкъхэм я гъащӀэм и Ӏыхьэ хъуауэ.

Палам щхьэузыгъуэ химикэ къыхэкӀхэм ящыщщ Миристицин (Myristicin). Абы и щхьэузыгъуэр нэхъыбэу къагъэсэбэп медицинэм икӀи зыгъэпсэхуным. Ауэ, абы и щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу щӀэуэчарэм.

Бэнгэ Палэ (Mace), палэм и пхъэхуэми и Ӏыхьэ закъуэщ, абы и щӀэкъымыр нэхъ нэуэ, нэхъ зыхыхьэщ. Абы и щӀэкъымыр пхъэхуэми и щӀыбхэм къыхохыр. Абы и щӀэкъымыр нэхъыбэу шхынхэм щӀыхахыр нэхъ нэуэу зыхыхьэхэу. Мэйс HPS (Hand Picked Selected) — абы и щӀэкъымыр нэхъ лъапӀэ дыдэхэм ящыщщ, абы и щӀэкъымыр щхьэж щхьэжкӀэ щӀыхахыр, нэхъыбэу и щхьэузыгъуэм и лъэщыгъэм икӀи и Ӏувыгъэм иӀэу. Абы и щӀэкъымыр шхынхэм нэхъ нэуэу зыхыхьэхэу икӀи нэхъ лъэщыгъэм иӀэу щӀыхахыр.

Лъэщ ЩӀэкъымхэр: Цэнгкьехьыррэ Къайу Манис

Палэррэ Бэнгэ Палэррэ я лъэпкъыр къызэриӀэпыхым хуэдэу, Цэнгкьехьыррэ Къайу Манисыррэ абыхэм я лъэпкъыр зэрыӀэпыхыр къагъэлъэгъуэжщ. Абыхэм я тхыдэм, я щхьэузыгъуэхэм икӀи я лъэужьхэм делэжьынущ.

Цэнгкьехьыр (Cloves) – Пхъэхуэй ЦӀыкӀухэр, Мыхьэнэшхуэ ИӀэу

Цэнгкьехьыр (Syzygium aromaticum) абы и щӀэкъымыр пхъэхуэми и гъэгъа щхьэж цӀыкӀухэм къыхохыр. Абыхэм я хэкур Малукэ Островхэрщ. Илъэс минхэм щӀэблагъэу, цэнгкьехьыр шхыным щӀыхахыр, медицинэм щӀыхахыр икӀи щӀэкъымхэм я щхьэузыгъуэ хъуащ. Абы и щӀэкъымыр нэхъыбэу шхынхэм щӀыхахыр къэпцӀэлӀэнымрэ шхыныгъуэхэм ящӀыхахыр. Дунейм и кулинариэм щӀэкъымхэр (spices in) куэдым щӀыхахыр, цэнгкьехьыр абыхэм ящыщщ.

Цэнгкьехьыр нэхъыбэу къагъэсэбэп шхыным щӀыхахыр къэпцӀэлӀэнымрэ щӀакхъуэхэмрэ. Абы и щӀэкъымыр щхьэузыгъуэ куэдым яхуэдэу щытщ, щӀэкъымхэм я дунейм нэхъ лъэщыгъэм иӀэу.

Къайу Манис (Cinnamon) – Лъэщыгъэм И Гъэпсэхуэгъуэ

Къайу Манис (Cinnamomum verum) — абы и щӀэкъымыр пхъэхуэми и фэм къыхохыр. Илъэс минхэм щӀэблагъэу, къайу манис шхыным щӀыхахыр, медицинэм щӀыхахыр икӀи щӀэкъымхэм я щхьэузыгъуэ хъуащ. Абы и щӀэкъымыр нэхъыбэу шхынхэм щӀыхахыр къэпцӀэлӀэнымрэ шхыныгъуэхэм ящӀыхахыр.

Къайу манис щӀэкъымхэм я нэхъ зыхыхьэхэм ящыщщ, абы и пщӀэр тхыдэм и гупэу щӀэуэчащ. Абы и щӀэкъымыр шхыным щӀыхахыр нэхъыбэу уэс къыхэхынымрэ лъэпкъхэм я гъащӀэм и Ӏыхьэ хъуауэ.

ӀэщӀэгъым ЛъапӀэхэр: Индонезиэм И Къэгъуэгугъу (Precious Spices: Indonesia’s Legacy)

А щӀэкъым лъапӀэхэм я тхыдэм иджыри къыздэсым къыпхуэӀохунущ, Индонезиэм и Пусака Ремпах (щӀэкъым лъэпкъ) абы и щӀэкъымыр дунейм зэрыӀущагъэххэр. Палэм, Бэнгэ Палэм, Цэнгкьехьым, Къайу Манисым я лъэпкъыр къыдэхыжынущ, дунейм щӀэкъымхэр къызыхаххэмрэ къызыщыхъухэмрэ я зэпыщӀэныгъэм и хъугъуэ-псалъэу. Абыхэм ящыщхэм ящыщщ АщӀэкъымхэр (aspices) – Индонезиэм и щӀэкъымхэр, зэман бгъэдаӀуэм къыщыхъуауэ, иджыри къыздэсым я пщӀэр зэрылъэщыр къэӀохуу.

ЩӀэкъымхэр Кулинариэ ИӀэм (Spices in Culinary Arts)

Индонезиэм и щӀэкъымхэр дунейм и кулинариэм и Ӏыхьэ хъуащ. Палэм и щӀэкъымыр картоф къэпцӀэлӀэнымрэ шхыныгъуэхэм ящӀыхахыр, Бэнгэ Палэм и щӀэкъымыр нэхъ нэуэу зыхыхьэхэу щӀыхахыр. Цэнгкьехьыр шхыным щӀыхахыр къэпцӀэлӀэнымрэ щӀакхъуэхэмрэ, къайу манис щӀэкъымыр щӀэкъымхэм я дунейм нэхъ зыхыхьэхэм ящыщщ.

Абыхэм я щӀэкъымыр къагъэсэбэп дуней псом, нэхъыщхьэу десертхэмрэ шхыныгъуэхэмрэ. Мысалэр къысхуэӀохунущ, Тырку Локум (Lokum), абы и щӀэкъымыр къайу манис е палэ щӀыхахыр. Индонезиэм и Иса Мускат (isa nutmeg) абы и щӀэкъымыр дунейм нэхъ лъапӀэ дыдэхэм ящыщщ, абы и щӀэкъымыр щхьэж щхьэжкӀэ щӀыхахыр.

Сыт Щхьэ Индонезий Специихэр Къэзыгъэлъагъуэр? (Why Choose Indonesian Spices?)

Индонезиэм и щӀэкъымхэр щхьэузыгъуэ куэдым яхуэдэу щытщ. Абыхэм я лъэпкъыр, я щхьэузыгъуэр, икӀи я лъэщыгъэр дунейм нэхъ лъапӀэ дыдэхэм ящыщщ. Индонезиэм и къуажэдэсхэм абыхэм я лъэпкъыр зэрыӀэпыхыр къагъэлъэгъуэжщ, абыхэм я щӀэкъымыр щхьэж щхьэжкӀэ щӀыхахыр.

Абыхэм я щӀэкъымыр дунейм и къэрал куэдым щӀэуэчащ, абыхэм я щӀэкъымыр шхыным щӀыхахыр, медицинэм щӀыхахыр икӀи щӀэкъымхэм я щхьэузыгъуэ хъуащ. Индонезиэм и щӀэкъымхэр — абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу.

Къэухыгъуэ: Апхуэдэ ЩӀэкъым Лъэпкъыр Къэгъэлъэгъуэн

Палэм, Бэнгэ Палэм, Цэнгкьехьым, Къайу Манисым я тхыдэм и лъэужьыр зэман бгъэдаӀуэм къыщыкӀуэцӀрытхащ, иджыри къыздэсым дунейм и кулинариэмрэ культурэмрэ мыхьэнэшхуэ иӀэу. Абыхэм я лъэпкъыр, я щхьэузыгъуэр, икӀи я лъэщыгъэр Индонезиэм и щӀэкъымхэр дунейм нэхъ лъапӀэ дыдэхэм ящыщхэм ящыщщ.

ЩӀэкъымхэм я дунейм иджыри къыздэсым къыпхуэӀохунущ, абыхэм я щӀэкъымыр зэрыӀэпыхыр. Индонезиэм и щӀэкъымхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу.

Индонезиэм И ЩӀэкъым Лъэпкъыр Къэгъэлъэгъуэжын: Inaspices.com

Индонезиэм и щӀэкъым лъапӀэхэр къыщыбгъэзэгъуэтынум уэ узыщыгъэгъуэтынумэ, inaspices.com къыщыбгъэзэгъуэтынущ. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу.

Уэ узыщыгъэгъуэтынумэ, качествэ Мускат, Мэйс HPS, Цэнгкьехь, е Къайу Манис къыщыбгъэзэгъуэтынущ. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу. Абыхэм я щӀэкъымыр къэзгъэсэбэпхэм ядэхуэу щытщ, мыхьэнэшхуэ иӀэу.