Indonesiyāya Sugandha-Dāyāda: Jātīphala, Lavaṅga, Dārucinna Cāpi Aññāni

Dīghassa kālassa ananta-kāle, sugandhīnaṃ mahā-satti-balena jagatiṃ parivattitaṃ. Purāṇe kālepi idāni kālepi, sugandhīni indonesiyāya lokassa manāpaṃ kātabbaṃ. Indonesiyā-dīpa-paṭṭhānaṃ, lokassa sugandha-dīpa-samuddo viya, aneka-vidhāni sugandhīni pātubhāveti. Tesaṃ majjhe, jātīphala, māsī, lavaṅga, dārucinna cāti cattāri sugandhīni visesaṃ labhanti. Etehi sugandhīhi, indonesiyāya itihāsa, saṅkapa-kammāni, ārogya-vidhi cāti bahūsu padesehi vaḍḍhitaṃ.

Ayaṃ nibandho tumhehi purāṇa-kālikāya yātrāya nayissati, yatra indonesiyāya mahā-pūjaniyaṃ purāṇa sugandha-dāyādaṃ avabodhetuṃ. Etehi sugandhīhi, kathaṃ lokassa cittāni gahetvā, vaṇija-maggāni uppādetvā, saṅkapa-kammāni vaḍḍhetvā cāti sabbaṃ vācetuṃ. Idaṃ kevalaṃ sugandhīnaṃ kathetabbaṃ natthī, api ca indonesiyāya paṭhama-kālikāya loka-sāsanassa kathā hoti. Sugandha-viriyaṃ, vāṇija-maggassa itihāse mahā-kāraṇo ahosi, visesato indonesiyā-paṭṭhāne.

Sugandha-Maggassa Itihāsa: Indonesiyāya Paramparā Dāyāda

Sugandha-maggassa itihāsa aññesaṃ vaṇija-maggānaṃ itihāsehi bahu-visesaṃ. Idaṃ kevalaṃ vaṇijaṃ nāma na hotī, api ca paṭhama-kālika-kammānaṃ, saṅkapa-kammānaṃ, saṅgāma-kammānaṃ cāti mahā-kāraṇaṃ ahosi. Dīpa-paṭṭhānaṃ yattha idāni indonesiyā ti vuccati, tadā ‘Sugandha-Dīpa’ ti nāmena paññātaṃ ahosi. Ettha eva lavaṅga-rukkhā, jātīphala-rukkhā, dārucinna-rukkhā cāti bahūni sugandhīni uppajjanti.

Indonesiyāya sugandhīnaṃ itihāsa bahu-dīghaṃ. Saddhāyatīnaṃ, purāṇe kālepi, dīpa-paṭṭhānaṃ, visesato Maluku-dīpā, sadevaka-bhūmi viya, aneka-vidhāni sugandhīni uppādetvā. Arabia-vaṇijā, Bhārata-vaṇijā, China-vaṇijā cāti sabbesaṃ vaṇijānaṃ cittāni etehi sugandhīhi gaṇhīyanti. Tesaṃ kāraṇena, mahantā vaṇija-maggā uppajjitvā, samuddīya-maggāni, thala-maggāni cāti sabbatthāpi vaḍḍhitaṃ. Etena, loka-saṅkapa-kammaṃ visesaṃ labhi. Yāva Pāratuga-vaṇijā, Ispāniya-vaṇijā, Belanda-vaṇijā cāti yūropa-vaṇijāpi etehi sugandhīhi paṭhamato locitaṃ, tato paṭṭhāya Maluku-dīpānaṃ parivattanaṃ ārabhi.

Esa kālo eva mahantānaṃ saṅgāma-kammānaṃ, upanivesa-kammānaṃ cāti kāraṇaṃ ahosi. Yūropa-vaṇijā sugandhīnaṃ eka-kāraka-lābhaṃ labhitukāmā, Maluku-dīpesu mahantāni saṅgāma-kammāni akaṃsu. Maluku-dīpā, keci kālaṃ, lokassa vaṇija-kammassa majjhe, mahantā padesā ahesuṃ. Etena indonesiyāya pusaka rempah, kevalaṃ sugandha-dāyādaṃ na hotī, api ca loka-itihāsassa mahā-kāraṇaṃ ahosi.

Jātīphalañca Māsī ca: Mahāghosa Sugandhīni

Jātīphala (Nutmeg)ñca māsī (Mace) ca eka-rukkhā eva pātubhūtāni. Jātīphala-rukkhassa, Myristica fragrans nāma, phalaṃ eva ubhopi sugandhīni deti. Jātīphalaṃ phala-mūlaṃ hotī, māsī pana phala-tacassa bahi-āvāṭaṃ hotī. Ete ubhopi sugandhīni aneka-vidhaṃ sugandhaṃ denti, kathaṃ pana tesaṃ upayogāni bhinnāni.

Indonesiya-jātīphala visesato Maluku-dīpehi uppannaṃ hotī. Tassa sugandho tikkhana-madhuro, sūpa-kammāni, madhura-bhakkhiyāni cāti bahūsu padesehi upayogīyanti. Jātīphale, myristicin nāma rasayanaṃ atthī, yaṃ bahu-mattena payuttaṃ sace, visamaṃ phalaṃ denti. Etassa kāraṇena, myristicin-parimāṇaṃ niyameneva upayogetabbaṃ. Kecana myristicin-guṇaṃ ālasiyaṃ upakārakaṃ ti vadanti, api ca idampi niyameneva upayogetabbaṃ.

Māsī (mace) pana, jātīphalassa bahi-āvāṭaṃ hotī. Tassa sugandho jātīphalassa sugandhato mandataro, api ca adhikā matu-bhūto. Uttamā māsī (mace HPS – Hand Picked Select) nāma, visesato hatthehi cinnā, parisuddhā, guṇavā māsī hotī. Tāya māsiyā, sūpa-kammāni, madhura-bhakkhiyāni cāti bahūni vaṇṇāni labhanti. Múskat krydd, yathā jātīphala-sugandhaṃ, loka-manāpaṃ sugandhaṃ hoti. Visesato yūropa-desesu, madhura-bhakkhiyāni, pānīyāni cāti bahūsu padesehi upayogīyanti.

Ārogya-phalañca Pacana-vidhi ca

Jātīphalañca māsī ca purāṇa-kālepi idāni-kālepi ārogya-kāraṇena upayogīyanti. Tāni vatāni nīharanti, jīrṇa-kriyaṃ upakārenti, niddāya upakārenti cāti guṇāni labhantīti saddhāyanti. Visesato:

• Jīrṇa-kariyaṃ: Ubhopi sugandhīni udarabhaṅgaṃ, vāta-rogaṃ, vami-rogaṃ cāti rogehi pālenti.
• Vedanā-haraṇaṃ: Purāṇa-bhesajjāni jātīphalaṃ vedanā-haraṇaṃ ti upayogesuṃ.
• Niddāya upakārakaṃ: Sāmanñaṃ jātīphalaṃ pānehi yuttaṃ, niddāya upakārakaṃ ti saddhāyanti.

Pāka-kammānesu pana, jātīphalaṃ sūpesu, māṃsa-rasesu, madhura-bhakkhiyesu cāti bahūsu padesehi upayogīyanti. Māsī pana, macha-kammāni, kukkuṭa-māṃsa-kammāni, sūpa-kammāni cāti bahūsu padesehi upayogīyanti, yaṃ kevalaṃ sugandhaṃ na deti, api ca vaṇṇaṃpi deti.

Lavaṅga: Tīkkhanañca Sugandhañca

Lavaṅga (Clove), Eugenia caryophyllus nāma rukkhassa muddīya-pupphaṃ hotī. Idaṃ sugandhaṃ Maluku-dīpehi eva uppannaṃ, Maluku-dīpānaṃ mahantā dāyādaṃ hotī. Lavaṅga-pupphāni pakaṭṭhaṃ hontāni, tato cinnāni, susukkaṃ kātāni cāti upayogīyanti. Tassa sugandho tikkhana-madhuro, rāvaṇa-guṇo cāti bahūhi vaṇṇehi pūjaniyaṃ.

Lavaṅgassa ārogya-phalaṃ bahūni. Tassa mukhyo rasayanaṃ eugenol nāma, yaṃ vedanā-haraṇaṃ, pīḷakā-nirodhakaṃ cāti guṇāni labhati.

• Danta-vedanā-haraṇaṃ: Lavaṅga-telaṃ danta-vedanāya pīḷitānaṃ mahantā upakārakaṃ.
• Jīrṇa-kariyaṃ: Vāta-rogaṃ nivāreti, jīrṇa-kariyaṃ upakāreti.
• Pīḷakā-nirodhakaṃ: Sarīrassa pīḷakā-rogaṃ nivāreti, ārogyaṃ rakṣati.

Pāka-kammānesu pana, lavaṅgaṃ māṃsa-rasesu, sūpesu, madhura-bhakkhiyesu, pānīyesu cāti bahūsu padesehi upayogīyanti. Visesato Bhārata-desesu, madhura-bhakkhiyesu, pāne cāti bahūsu padesehi lavaṅgaṃ payuttaṃ.

Dārucinna: Madhura Sugandhaṁ Lokiyañca

Dārucinna (Cinnamon), Cinnamomum nāma rukkhassa tacā uppannaṃ hotī. Tassa sugandho madhuro, usmā-karo cāti bahūhi vaṇṇehi pūjaniyaṃ. Dārucinnaṃ dvīhi mukhyahi vidhehi atthī: Ceylon-dārucinna (Cinnamomum verum) and Cassia-dārucinna (Cinnamomum cassia). Indonesiyāya uppannaṃ dārucinnaṃ adhikato Cassia-vidhaṃ hotī, yaṃ tikkhana-sugandhaṃ, madhura-rasaṃ cāti guṇāni labhati.

Dārucinnaṃ purāṇa-kālepi vaṇija-kammassa mahantā padesā ahesuṃ. Madhura khajja (lokum) nāma madhura-bhakkhiyaṃ, yaṃ turukka-desesu uppannaṃ, dārucinna-sugandhena yuttaṃ hotī. Etena, dārucinnaṃ loka-madhura-bhakkhiyāni, pānīyāni cāti bahūsu padesehi vaḍḍhetī. Tassa ārogya-phalaṃ bahūni.

• Sakkharā-niyāmakaṃ: Dārucinnaṃ lohitasakkharā-parimāṇaṃ niyāmeti, madhumeha-rogassa nivārake upakārakaṃ.
• Pīḷakā-nirodhakaṃ: Tassa pīḷakā-nirodhaka-guṇo, sarīrassa ārogyaṃ rakṣati.
• Paṭipīḷakā-guṇo: Dārucinnaṃ paṭipīḷakā-guṇaṃ labhati, yaṃ sarīrassa saṅkilesaṃ nivāreti.

Dārucinnaṃ sūpesu, māṃsa-rasesu, madhura-bhakkhiyesu (yathā keccitī pie nāma bhakkhiye, kuccitī rulla nāma bhakkhiye cāti), pānīyesu (yathā kāpi nāma pānīye, cāya nāma pānīye cāti) cāti bahūsu padesehi upayogīyanti.

Sabbāni Sugandhīni: Indonesiyāya Nidhi

Indonesiyāya sugandhīnaṃ sampatti kevalaṃ pacana-kammānaṃ na hotī, api ca loka-saṅkapa-kammānaṃ, itihāsānaṃ, ārogya-ñāṇānaṃ cāti mahantā dāyādaṃ hotī. Sabbāni sugandhīni (aspices) Maluku-dīpānaṃ paṭhama-kālikehi uppannāni, idāni loka-sabbesu padesehi vaḍḍhantī. Etehi sugandhīhi, indonesiyāya itihāsaṃ, saṅkapa-kammaṃ cāti bahūni vaḍḍhitaṃ.

Indonesiyā ajja-divasepi sugandhīnaṃ mahantā padesā ahesuṃ. Indonesiyāya sugandhīni loka-vaṇija-kammassa mahantā padesā ahesuṃ. Tesaṃ guṇo, sugandho, raso cāti lokassa cittāni gaṇhanti. Vaṇijā, pacakā, bhesajjācariya cāti sabbopi etehi sugandhīhi upakārā labhanti. Jātīphalassa, māsiyā, lavaṅgassa, dārucinnassa cāti sugandhīnaṃ sampatti, indonesiyāya bhūmiya mahantā dāyādaṃ hotī.

Etehi sugandhīhi, indonesiyāya mahantā vaṇija-maggāni uppajjitvā, loka-saṅkapa-kammaṃ vaḍḍhitaṃ. Tesaṃ kāraṇena, Maluku-dīpā, purāṇa-kāle, lokassa vaṇija-kammassa majjha-padesā ahesuṃ. Ajja-divasepi, etehi sugandhīhi, indonesiyāya jātiyaṃ mahantā guṇā atthī. Tesaṃ viriyena, indonesiyāya itihāsaṃ, saṅkapa-kammaṃ cāti bahūni vaḍḍhitaṃ. Jātīphalaṃ, māsī, lavaṅga, dārucinna cāti sugandhīni, kevalaṃ pacana-kammānaṃ na hotī, api ca ārogya-kammānaṃpi upayogīyanti. Tesaṃ guṇena, lokassa ārogyaṃ rakṣitvā, jīvitaṃ sukha-kārakaṃ karoti.

Etehi mahagghikehi sugandhīhi tumhākaṃ pacana-kammāni, ārogya-cariyāni cāti sabbatthāpi vaḍḍhetuṃ, sugandhīnaṃ guṇavantaṃ vaṇija-paṇyaṃ esituṃ icchathā ce, Indonesiyāya sugandha-paṇya-vemaṇi nāma inaspices.com ettha gamanaṃ karotha. Ettha tumhehi uttamāni jātīphalāni, māsīni, lavaṅgāni, dārucinnāni cāti bahūni guṇavantaṃ sugandhīni labhetuṃ sakkā.

Tehi guṇavantahi sugandhīhi tumhākaṃ jīvitaṃ lābha-kārakaṃ hotu!