Glad Ar Spisoù Indonezian: Ur Beaj Dre Istor hag Anien an Noazhad-Muskad, Blez an Haleg, Cengkeh, ha Kayu Manis

Dianav d’an darn vrasañ, er-maez eus an dremmwel, emañ un enezeg a dalvoudegezh dibarek he deus stummet red an istor dre he froduioù prizius. Indonezia, bro an enezegi, a zo kalon ar bed evit un nebeud spisoù heverk: an noazhad-muskad, blez an haleg, ar chengkeh, hag ar c’hayu manis. Ne oa ket ar spisoù-se fardajoù kegin nemetken; talvoudegezh o doa evel aour, o lakaat rouantelezhioù da sevel ha da gouezhañ, hag o tennerezhiñ war-du hentoù kenwerzhel a zisplege ar bed. Honnezh eo istor ar glad ar spisoù, ur glad a gendalc’h da vresañ o spered en hon boued hag en hon sevenadur.

Deuit da veajiñ ganeomp en-dro, d’un amzer ma veze ar spisoù-se teñzorioù kuzhet, ha ma vezent klasket gant divister dre vor ha douar. Ur veaj eo dre an amzer, an traoù en o anien, hag un digenvez dibar, ur veaj dre Indonezia.

Istor Hent ar Spisoù: Ur Beaj Dre Amzer ha Morioù

An dud o deus beajet pell abaoe miliadoù a vloazioù evit kavout ha tennañ spisoù. An istor hent ar spisoù, ur rouedad kenwerzh kozh o tispakañ dre Asia, Afrika, hag Europa, a oa bouet gant c’hoant an dud da gaout ar marc’hadourezhioù hud-se. Spisoù evel an noazhad-muskad hag ar chengkeh a oa e-kreiz an istor-se. An enezeg Maluku, lesanvet “Enezegi ar Spisoù”, a oa kreizenn ar bed evit an daou deñzor-se. Holl vroioù ar bed a felle dezho kaout spisoù, ha setu perak e oa ken prizius an hent-se. Gant ar Portugaliz, an Izelvroiz, hag ar Saozon, e voe klasket kaout an dorn war ar genwerzh spisoù, o tegas brezelioù, trevadennerezh, ha kempennadurioù geopolitikel a badas kantvedoù.

An istor ar spisoù en Indonezia zo unan eus an dro-vrezel, an digenvez, hag ar berzh. Abaoe an amzerioù koshañ, o deus Indonezianiz desket penaos magañ hag aozañ ar spisoù-se, o c’hemperzh a-raok an Ergerzherien Europeat. Ar c’hempenn-se, tremenet a rummad da rummad, a zo un tamm eus ar glad ar spisoù a gendalc’h da vevañ hiziv an deiz. Eus Balioù Molukkas, an enezegi, betek ar c’hein-douar, e vez kavet ar roudoù eus an amzerioù-se.

Noazhad-Muskad ha Blez an Haleg: Teñzorioù an Enezenn Zistreset

Kavet e vez an noazhad-muskad (Myristica fragrans) hag ar blez an haleg (mace) war Enezegi Banda, un tamm eus Maluku en Indonezia. A-raok an XVIII^vet kantved e oa an enezegi-se an hevelep lec’h war ar blanedenn ma kreske ar wezenn-noazhad-muskad. Ar vevoniezh dibar-se a roas d’ar spisoù-se ur statud miret ha prizius. Ar frouezh-noazhad-muskad, pa vezont digoret, a ro daou spis disheñvel met kar: ar voaled ruz-orañjez, anvet blez an haleg (mace), hag ar greunenn vruz, an noazhad-muskad (nutmeg). An daou a zo priziet e pep keginerezh evit o blaz ha c’hwezh dibar.

Un noazhad-muskad c’hoazh stag ouzh ar wezenn, o tiskouez e greunenn ha blez an haleg.

Ar Noazhad-Muskad Indonezia a zo brudet evit e c’hwezh kreñv ha e vlas huel. Ar blez an haleg, eus e du, a zo un tamm kalz nebeutoc’h ha finoc’h, gant ur c’hwezh ha blaz dousoc’h ha c’hwezhekoc’h. E bed ar genwerzh e klasker alies an mace hps (High-Quality Whole Blade Mace), an hini gwellañ hag a dalvoudegezh hirañ, o tiskouez pegen pouezus eo an doare ma vez aozet hag evezhiet ar spisoù. Ar blez an haleg a vez diskollet gant dorn digor eus ar greunenn a-raok bezañ sec’het, hag a dalvez da aroueziañ ar gementad izel ha ar perzh uhel a vez klasket gantañ.

Sekredoù an Noazhad-Muskad: Eus ar Gegin d’ar Vediaouiñ Hengounel

E-pad kantvedoù, an noazhad-muskad ha blez an haleg a zo bet implijet evel spis Muskad er c’heginerezh. E blaz leun ha pikañ a zo dibar evit soubennoù, kigoù, ha c’hoazh evit fardajoù dous. E meur a sevenadur eo deuet da vezañ ur standard e fardajoù kegin, eus Indonezia betek Europa. Met an dibarded-se ne oa ket nemet e blaz. E medisinerezh hengounel, e oa implijet evit e berzhioù, evel an diwezaat poan ha an enep-kouer. Ar gompoud kimiek pennañ en noazhad-muskad eo ar myristicin, a vez liammet ouzh e berzhioù aezenn.

An dud o deus bet ivez implijet an noazhad-muskad evit meur a gleñved, evel an dispistri, an hunaez, hag ar boan e stomog. E Indonezia, e vez implijet c’hoazh e sevel-dre-dorn meur a seurt meuzioù ha medisinerezhioù hengounel, evel an jamu. An noazhad-muskad a vez degaset e meur a fardajoù, eus ar c’hafe d’ar voued leun, hag a dalvez da reiñ ur blaz dibar.

Cengkeh: Boulouz Huolet Indonezia

Evel an noazhad-muskad, ar chengkeh (Syzygium aromaticum) a zeu eus an enezegi Maluku. Ar Boulouzoù Arogadek-se a zo bet priziet abaoe miliadoù a vloazioù evit o c’hwezh kreñv ha o blaz pikañ. En amzerioù kozh e veze implijet ar chengkeh e Bro-Sina hag e Rouantelezhioù ar Reter-Nesañ, o tiskouez ar pouez a oa gant an istor ar spisoù en Indonezia evit ar c’henwerzh etrebroadel.

Cengkeh sec’h, roudoù ar berzh hag an istor.

Ar wezenn-chengkeh a vez gounezet e rannvroioù trovanel Indonezia, hag he c’houenn a zo anavezet evit he feur uhel a oleo-arogadek, an eugenol. An eugenol-se eo a ro d’ar c’hengkeh e c’hwezh dibar hag e berzhioù medisinel. E keginerezh e vez implijet ar c’hengkeh e meur a seurt meuzioù, eus kigoù da fardajoù dous, ha c’hoazh evit c’hwesañ teoù ha boued. E medisinerezh hengounel, e vez implijet evel diwezaat poan, enep-kouer, hag evit mad an dent. Ar c’hengkeh a zo ivez an tamm pennañ eus ar sigaretennoù kretek, ur seurt sigaretenn indonezian dibar gant blaz ar spisoù.

Kayu Manis: Ar C’hwezh C’hwek hag Anien an Tredanterezh

Ar c’hayu manis (kanell, Cinnamomum burmannii pe Cinnamomum cassia evit an doareoù indonezian) zo unan eus ar spisoù koshañ hag anavezetañ er bed. Daoust ma’z eo Sri Lanka (Ceylon) brudet evit he c’hanell wirion, Indonezia a brodu unan eus ar c’hanelloù pennañ er bed, anvet kanell-kas. Ar c’hanell-kas a zo gant ur blaz kreñvoc’h ha pikañ, hag a zo bet kenwerzhet e-pad miliadoù a vloazioù. Ar c’hanell indonezian a vez gwelet alies evel unan eus ar gwellañ, gant he blaz pinvidik hag he c’hwezh dous.

Kayu Manis e stumm roudennoù ha poultrenn, prest da vezañ implijet.

Evel meur a spisoù e sevenadurioù liesseurt, ar c’hayu manis a zo implijet e keginerezh, medisinerezh, hag e sevenadurioù. E keginerezh, e vez implijet evit boued dous, boued sall, hag evit c’hwesañ evajoù. E medisinerezh hengounel, e vez liammet ouzh berzhioù enep-diabetek, enep-kouer, hag e vez implijet evit mad an treizhidigezh hag an eneoù. Ar c’hanell a zo ul lodenn bouezus eus meur a spisoù kemmesk, evel ar garam masala pe ar ras el hanout. Klasket eo bet ar c’hanell gant an Egiptianed evit o riñvelerezh, gant ar Romaned evit o medisinerezh, hag gant ar Vartoloded evit o c’henwerzh, o tiskouez pegen pouezus eo he levezon war an istor.

Perak an Indonezia: Ar Spisoù en Ur Bed Nevez

Hiziv an deiz, Indonezia a gendalc’h da vezañ unan eus ar broioù pennañ a brodu spisoù er bed. An aspices-se a vez kaset dre ar bed holl, o pinvidikaat keginerezhioù ha o reiñ blaz d’ar voued. E-touez ar meuzioù a vez kavet spisoù indonezian enno, e kaver meuzioù turk evel al lokum, a zo blazekaet gant kanell ha spisoù all, pe meuzioù eus an Indez, pe c’hoazh boued e Breizh. Ouzhpenn o implijoù keginer, e vez klasket ar spisoù indonezian evit o berzhioù yec’hed ha evit o implijoù e kosmetikennoù hag e fardajoù-parfum.

Ur Glad da Zerc’hel: Bremañ ha da Viken

Ar glad ar spisoù eus Indonezia a zo muioc’h eget just marc’hadourezhioù. Un tamm eus istor ha sevenadur ar vro eo, un tamm eus an douar ha eus spered an dud a laboure evit o c’hounez. Mirout ar glad-se, ha doujañ d’an dud hag d’an natur a vez e-kreiz an embregerezhioù spisoù a-vremañ. Klasket eo gant ar c’henwerzh reizh, an doujañs d’an endro, hag an ampoent da genderc’hel gounerezh ar spisoù-se evit ar rummadoù da zont.

Evel-se, pa vezomp o tebriñ ur meuz blazet gant noazhad-muskad, chengkeh, pe kanell, e vezomp o veajiñ en-dro d’an amzer, o vezañ un tamm eus un istor hir ha pinvidik. Ar spisoù-se, un darzhomm eus teñzorioù Indonezia, a gendalc’h da livañ ar bed gant o c’hwezh dibar hag o blaz hud.

Ma fell deoc’h dizoleiñ dibarded ha pinvidigezh ar spisoù indonezian, ha ma’z oc’h o klask ar varc’hadourezhioù gwellañ, e c’hallit bezañ asur eus perzhioù dreist. Evit kavout un dibab bras a noazhad-muskad, blez an haleg, chengkeh, ha kanell a-live uhel, e c’hellit gweladenniñ inaspices.com. Kinnig a reont spisoù indonezian dibar a zouj d’ar glad hag a ginnig ar gwellañ eus an natur. Eus ar mace hps d’an noazhad-muskad poulzet, e vo kavet ganeoc’h an teñzorioù a-ratozh evit ho kegin.